أدب

من نانووسم بۆ شێعر، بەڵکو بۆ ئەوەی دەنگە نێژراوەکان هەناسە بدەن. کوردستان بیرەوەرییەکی دوورە کە لە خوێندا دەژی، وەک دایکێک چاوەڕێی منداڵەکەی دەکات. لە دیاربەکر، مەهاباد، عەفرین، سلێمانی و هەڵەبجە، مێژووی ئازار و خەونی ئازادی دەژی، لە ترسی لەبیرچوونەوەی ئەم هەموو یادانە.

زارۆكه‌كێ 10 سالى په‌رتووكه‌كا وێرانكرى ب ترسه‌كا مه‌زن ڤه‌ دزڤڕينته‌ په‌رتووكخانێ. ده‌يكا وى يا نه‌خوينده‌ڤان ب گرانى لێ دزڤڕينته‌ڤه‌، ئه‌ڤ چيرۆكه‌ ڕه‌نگڤه‌دانا شه‌ڕێ بێده‌نگێ نه‌زانينێ يه‌.

ئەڤ تێکستە هۆزانەکا تژی حەسرەت و وێنەگرتنەکا دەروونی یا کوورە بۆ کەسایەتیەکێ "عاشق و غەریب" کو خەمێن خۆ د پشت پەردەیا دێمەکێ جوان و بێدەنگ دا ڤەدشێریت (خۆڤەدزیت). هۆزانڤانی ب کارامەیی وێنەیێن جڤاکی و تراژیدی تێکەڵ کرینە:

پیری وەک دەمژمێرەکا درێژە کو ژانێن وێ هەستیکێن لەشێ مە دخۆن، پۆڕا مە سپی دکەت و بارێ پشتا مە خویل دکەت. گۆپالەکێ دل شکەستیە و گەنجاتیا عەمرێ مە دکەتە دەفتەرەک تژی بیرەوەری.

دایکێک ژ کارێ مالێ بێزار دبیت و کچێن وێ بێ ڕێزیێ ل گەل دکەن. وێ بڕیارەک دا کو وانەیەکێ فێری وان بکەت. پشتی چەند ڕۆژان، کچێن وێ بهایێ وێ دزانن و داخازا لێبورینێ دکەن، دلێن وان نەرم دبیت.

ژ ڤێ ژیانێ چ وانە نەگرتن ژ بلی پیتێن ناڤێ تە، کو دەستپێکا هەمی هەلبەست و چیڕۆکێن منن. د عەشقا خودێ دا، دبمە عاشقەکێ ڕێ بەرزە کری، ب دەستێن بلند گازی ناڤێ تە دکەم، ب هیڤیا دیتنا تە و ڕاوەستاندنا دەمی.

ئەڤ گوتارە هوزانا "نالینا پەیڤێن قەڕسی" یا نایف محمود شلوڤەدکەت، کو وێنەیەکێ ڕوون بۆ ئازار، بێهیڤیبوون، و حەزەکا قووڵ بۆ گوهۆڕینێ پێشکێش دکەت. د ڕوانگەها ڕیالیزما ئەدەبی ڤە، هوزان ڕاستیێن جڤاکی و سیاسی ڤەدگوهێزیت و بانگەوازەکا بهێز بۆ هشیاربوونێ دکەت.

Di kûrahiya xewnên bê sînor de, ez û ba û bablîsokan li dor hev dizîvirîn, hêviyên min diciviyan û deng vedidan. Ber bi ezmanekî stêrîn ve, koçberiya giyanekî westiyayî di nav bîranînan de.

د ناخێ هەر دەقەکێ ئەدەبی دا، خەم و ڕاستیێن جودا یێن مرۆڤایەتیێ دهێنە حەشارادان. د ڤێ نڤیسینێ دا، ئێمە دێ بەرەڤ جیهانا دەقێ هۆزانا (عەنرينا سەبرێ) چن، کو تێدا هەستێن تەنیایی، بەرزەبوونا هەدارێ، و ململانێیا د ناڤبەرا شەڤ و ڕۆژێ دا ب زمانەکێ کۆور و پڕ ژ وێنەیێن هونەری هاتیە کێشان.

چیرۆکەکا دەروونی تژی ژ ڕکابەری و ڕاستی کەتوار د ناڤبەرا "نۆژدار عەگید" و نەخۆشەکێ زیرەک و ئاڵۆز ب ناڤێ "دیار". چیرۆک دیار دکەت کا چەوا زیرەکی ب تنێ بەس نینە بۆ ڕزگاربوونا مرۆڤی، و چەوا چارەسەری دەستپێدکەت دەما مرۆڤ ڕووبەڕووی ناخێ خۆ دەبێت بێی ماسک.