کچ تەشیا دایێ دڕێسیت

پەندێن پێشینان و جەوهرێ حیکمەتێ

گۆتنێن مەزنان یان پەندێن پێشینانێن کوردی نەخشە لبەرینە و ھونەرەکە ژ ھونەرێن باب و کاڵێن مە یێن بۆ مە ماین و گەھشتینە مە. ئەگەر مرۆڤ پێداچوونەکێ د وان گۆتنادا بکەت، دێ بۆ مە بیرتیژی، زانین و تێگەھشتنا پێشینانێن مە و ھزر و بیرێن وان دیار بیت. مرۆڤ دێ زانیت کو ئەو ژی خودان زانین، داھێنان و تشتێن جوان بوون. ئەم دشێین بێژین ھندەک باب و کاڵێن مە عالم، زانا و خودان حیکمەتێن جوان بوون. ئەڤ پەندە ژی ئێکە ژ وان گۆتنێن وان یێن پڕی حیکمەت و زانینێ، کو رامان و وێنەیێن جڤاکى یێن جوان تێدا دیار دبن. ئەڤ گۆتنە ب شێوازەکێ هوستایانە پەیوەندیا دناڤبەرا دایکان و کچان و کارتێکرنا وان ل سەر ئێکودوو نیشان ددەت.

رامان و دەمێ گۆتنا پەندێ

ئەڤ پەندە ل سەر بنەمایێ "چاڤلێکرنێ" و "پەروەردەیێ" یا هاتیە ئاڤاکرن. تەشى رێستن کارەکێ هوور و ب سەبرە؛ ھونەرەکە ژ ھونەرێن سەردەمێ بەرێ کو گەلەک تشت ب ڕێستنێ دھێنە چێکرن. کچ ژى ل دەستپێکا ژیانا خۆ، دایکێ دبینیت و هەمی کار و رەفتارێن وێ ژ بەر دکەت، دبیتە لاسایکەرا وێ و ئەو چ بکەت کچ ھەر زوو وەردگریت.

ئەڤ پەندە د ڤان حالەتان دا دهێتە گۆتن

کارتێکرنا دایکێ: دەمێ کچەک کارەکى یان رەفتارەکێ دکەت کو دروست وەکى یا دایکا وێ بیت، چ باش بیت یان خراب.

پەروەردەیا خێزانی: بۆ دیارکرنا هندێ کو دایک قوتابخانا ئێکێ یا کچێ یە؛ هەر تشتێ دایک بچینیت، کچ ددوریت.

رەوشت و تیتال: دەمێ مڕۆڤ دخوازیت بێژیت کچ ل سەر رێبازا دایکا خۆ دچیت، بنەمایێن ژیانێ ژ وێ وەردگریت و ل سەر برێڤە دچیت.

زمانێ رەوانبێژیێ د پەندێ دا

ئەگەر ئەم ب زمانێ رەوانبێژیێ ل ڤێ پەندێ بنێرین، دشێین ب ڤى رەنگى بێژین: "تەشى"، تنێ ئامرازەکێ رێستنا دەزوی نینە، بەلکو هێمایەکە بۆ رێستنا کەسایەتیا کچێ. کچ وەکى ئاوێنەیەکێ یە؛ هەر لڤین و نەخشەکێ دایکێ ل سەر لاپەڕێ ژیانێ کێشابیت، کچ ب وژدانەکا بێدەنگ و ب دەستێن خۆ یێن ناسک دووبارە دکەت، بزاڤا دکەت فێرببیت و دکەتە بەرگەک بۆ پاشەڕۆژا خۆ.

رۆلێ مەزن یێ دایکێ د جڤاکی دا

ب کورتى، ئەڤ پەندە دبێژیت: "کا دایک چەوا بیت، کچ ژى دێ ل سەر وێ ڕێچکەیێ یان وی سەمتێ چیت." گۆتنا (کچ تەشیا دایێ دڕێسیت) واتە دایک یا چەوا بیت، کچ بارا پتر جاران دێ وەک وێ بیت. ئەگەر دایک یا جوان بیت، یان یا بەژن بلند و برەوشت بیت، یان ژی پێچەوانە، کچ دێ مینا وێ بیت؛ بتایبەتی ئەگەر پتر بۆ لایەنێ باشیێ بیت، کێم جاران ژی بۆ لایەنێ دی هەیە. پەندەکا دی یا هەی دبێژیت: (دایکێ ببینە و کچێ بخوازە)، ئانکو کچ گەلەک ب دایکێڤە دھێتە گرێدان و وەلێدھێت دبیتە نسخەک ژ دایکێ. ئەڤە ژی رۆلێ دایکێ دیار دکەت کا چەندا مەزن و گرنگە. ئەم دکارین بێژین دایک قوتابخانە و زانکۆیەکە کو زارۆکێن وێ ژێ فێری ھونەر و ئەتەکێتێن ژیانێ دبن، لەوما دبێژن گەر دایکەک زانا بوو، ئەڤە خێزانەک، جڤاکەک، مللەتەک و وەڵاتەک زانا بو