جێنۆسایدا بارزانییان نە تنێ لاپەڕەکێ خەمگین و تارییە د پەڕتووکێن مێژوویا ڕەشا گەلێ کورد دا، بەلکو برینەکا هەتا بێژی کویر، ساڕێژنەبووی، و خۆیناویا دەروونییە د ناخێ هەمی مرۆڤایەتیێ و وژدانا جیهانێ دا. ل ۳۱ێ تەمۆزا سالا ۱۹۸۳ێ، ڕژێما بەعسا ژناڤچووی، ب پلانەکا پێشوەختە و شۆفینییانە، تاوانەکا بێوێنە و مەزن ل دژی مرۆڤایەتیێ و نەتەوەیا کورد ئەنجامدا.

ئەڤ کارەساتا ڕەش نە رویدانەکا ژ نشکەکێ ڤە بوو، بەلکو دەستپێکا زنجیرەیا شووم و شۆفینییانە یا پرۆسەیێن «ئەنفالان» بوو. ئارمانجا سەرەکی یا دەستهەلاتا بەغدا د ڤێ تاوانێ دا، قڕکرنا فیزیکی، هەلکێشانا ڕهـ و ڕیشالان، و ژناڤبرنا ناسنامە، هێز، و ئیرادا چیایانە یا مرۆڤێ کورد بوو د ناڤ دلێ جۆگرافیا کوردستانێ دا.

دەستپێکا کارەساتێ (۳۱ێ تەمۆزا ۱۹۸۳)

د سپێدەهییەکا تاری، تەزی، و بێدەنگ دا کو هێشتا باژێر و کۆمەلگەهـ ل ژێر خەوا ئارامیێ بوون، هێزێن داگیرکەر و دڕندە یێن بەعس ب سەدان زریپۆش، تانک، و هزاران سەربازێن چەکدار ڤە، دەڤەرێن ئاکنجیبوونا بارزانییان ب تایبەتی کۆمەلگەهێن وەک (قوشتەپە، بەحرکە، هەریر، و دیانا) ب تەمامی دورپێچکرن.

د ڤێ پرۆسەیا ڕەفاندنا بەرفرەهـ دا، بێی چ جوداهی د ناڤبەرا زارۆکێن ساڤا، گەنجێن ل سەر کاران، و پیر و ڕیسپییێن بێ دەسەڵات دا، ٨٠٠٠ کچ و کوڕ، زەلام و سەرکردەیێن جڤاکی یێن بارزانی ژ ناڤ دلێ خێزانێن وان ب زۆری ئینانەدەر و هاتنە ڕفاندن.

ئەڤ ٨٠٠٠ ڕۆحە وەکی دیلێن جەنگی د ناڤ ئۆتۆمبێلێن سەربازی یێن گرتی دا بەرەڤ بیابانێن گەرم یێن باشوورێ عێراقێ ب تایبەتی دۆزەخێن (نۆگرە سەلمان، عەرعەر) هاتنە ڤەگوهاستن، بێی کو چ تێگەهشتن یان دادگەهکرنەکا یاسایی هەبیت.

تاوانێن جێنۆسایدێ (ژناڤبرنا ڕەگەزی)

ئەڤ تاوانە ل سەر بنیاتەکێ ڕێکخستی، نەخشە بۆ کێشای، و ئایدۆلۆجی هاتبوو ئامادەکرن دا کو هەمی ڕەهەندێن ژیانێ ل دهۆک و هەولێر و بارزان ژ ناڤ ببەن:

١. زێندەبەچالکرن د ناڤ دلێ بیابانێ دا

ئەو ٨٠٠٠ ئۆقیانۆسێن هەست، باوەڕی و ئیرادێ، ل شوینا کو ل سەر ئاخا چیایێن خۆ بهێنە ئاڤدان، د ناڤ گورێن ب کۆم دا ل بیابانێن لبن گەرما کوژەکا باشوور دا، ب ساخی هاتنە بن ئاخکرن. وان د ناڤ تنێ بوون و تێهناتییا بیابانێ دا، هەناسا خۆ یا دووماهیێ ب بێدەنگی کێشا، بێی کو پارچە قوماشەک بۆ کفنێ وان یان بەرەک ل هنداڤ گۆڕێن وان بهێتە دانان.

٢. سزادانا کۆمەلایەتی و ئابووری (سەربۆڕا دایکێن بارزانی)

ل پشت خۆ هێلانا ٨٠٠٠ مالێن بێ بابی و بێ هەڤژینی، کەتنەکا جڤاکی یا مەزن بوو. ژن، دایک، و خوشکێن بارزانی ب تنێ بەرپرسیارییەکا مەزن و ب زەحمەت هەڵگرت:

• وان ب تنێ مالێن خۆ بڕێڤەبرن و ڕۆلێ دووقولی یێ دایک و بابان دیت.
• ل دەمەکی کو زەلامێن وان ب ساخی د ناڤ بیابانێ دا هاتینە بن ئاخکرن، دایکێن بارزانی ل بن بارەکێ ئابووری یێ گران و دەروونی و سەربازی یا بەعس، زنجیرا کەرامەتێ نە قەتاند.
• وان ب کارکرنا سەخت و ڕاگرتنا شکۆمەندیێ، نەهێلان ئاگرێ مالێن وان بڤەمرن و جیلێ نوو ل سەر ڕێباز و ناسنامەیا نەتەوەیی پەروەردە کرن.

٣. کەتنا کلتووری و هەولا ژناڤبرنا کلتوورێ ڕەسەن

ڕژێما بەعس ب ڤێ ڕەڤاندن و تاوانێ دڤیا جۆگرافیا فەرهەنگی و ژینگەها خۆڕاگریێ ل تەکیا بارزان ب تەمامی بکوژیت و نەهێلیت. بەلێ خۆڕاگرییا فۆلکلۆری، کلتووری، و باوەڕیا نەهەژیایی یا هەڤژین و دایکێن وان ئەڤ خەونا دوژمنی کرە گۆر د ناخێ داگیرکەران دا، و ڕویێن سیاسی یێن حزبا بەعس ڕەشکرن.

ئەنجام و کاریگەری ل سەر پرسا کورد

دوژمنێن گەلێ کورد کارەساتا بارزانییان د سالا ۱۹۸۳ێ دا کرە ئەزموون و «پرەک» بۆ ئەنجامدانا ئەنفالێن زۆر مەزنتر و بەرفرەهتر د سالا ۱۹۸۸ێ دا، کۆ تاوانێن (ئەنفالا گەرمیان، بەهدینان، و کیمیابارانا هەلەبجە) ژێ پەیدابوون.

بەلێ ب خەبات و دلسۆزییا بەردەوام یا گەلێ مە و بەلگەکرنا دەستهەلاتدارێن کوردی، ئەڤ تاوانە ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی و ژ لایێ دادگەها بالا یا تاوانان د ناڤ عێراقێ دا وەک «جێنۆساید و تاوان دژی مرۆڤایەتیێ» ب فەرمی هاتە ناساندن و سزادانا تاوانباران هاتە سەلماندن.