Cênosayda Barzaniyan ne tenê laperikê xemgîn û tarî ye di pertûkên mêjûya reşa gelê Kurd da, belku birîneke heta bêjî kûr, sarêjnebûyî, û xwînawî ya derûnî ye di naxê hemû mirovayetiyê û wijdana cîhanê da. Li 31ê Tîmûza sala 1983ê, rêjîma Beasa jinavçûyî, bi planeke pêşwext û şovîniyane, tawaneke bêwêne û mezin li dijî mirovayetiyê û neteweya Kurd encam da.

Ev karesata reş ne rûdaneke ji nîşkê ve bû, belku destpêka zincîreya şûm û şovîniyane ya proseya "Enfalan" bû. Armanca sereke ya deshilata Bexda di vê tawanê da, qirkirina fizîkî, hilkêşana reh û rîşalan, û jinavbirina nasname, hêz, û îradeya çiyayane ya mirovê Kurd bû di nav dilê cografya Kurdistanê da.

Destpêka Karesatê (31ê Tîmûza 1983)

Di spîdehiyekê tarî, tezî, û bêdeng da ku hêşta bajar û komelgeh li jêr xewa aramiyê bûn, hêzên dagîrker û dirinde yên Beas bi sedên zrehpoş, tank, û hezaran serbazên çekdar ve, deverên akinjîbûna Barzaniyan bi taybetî komelgehên wek (Quştepe, Behirke, Herîr, û Diyana) bi temamî dorpêç kirin.

Di vê proseya revandina berfireh da, bêyî çi cudahî di navbera zarokên sava, gencên li ser karan, û pîr û rîspiyên bê deshilat da, 8000 keç û kur, zevac û serkideyên civakî yên Barzanî ji nav dilê xêzanên wan bi zorê înane derê û hatine revandin.

Ev 8000 giyan wekî dîlên cengî di nav otomobîlên serbazî yên girtî da berev biyabanên germ yên başûrê Îraqê bi taybetî dozextên (Nugre Selman, Arar) hatine veguhastin, bêyî ku çi têgehiştin yan dadgehkirineke yasayî hebit.

Tawanên Cênosaydê (Jinavbirina Regezî)

Ev tawan li ser biniyatekî rêkxistî, nexşe bo kêşayî, û îdeolojîk hatibû amadekirin da ku hemû rehendên jiyanê li Duhok, Hewlêr û Barzan ji nav biben:

1. Zindîbeçalkirin di nav dilê biyabanê da

Ew 8000 oqyanûsên hest, bawerî û îradê, li şûna ku li ser axa çiyayên xwe bihêne avdan, di nav gorên bi kom da li biyabanên li bin germa kujek a başûr da, bi saxî hatine binaxkirin. Wan di nav tenêbûn û tîniya biyabanê da, henasa xwe ya dumahiyê bi bêdengî kêşa, bêyî ku parçeye qumaşek bo kefenê wan yan bereke li hindav gorên wan bihête danan.

2. Sizadana Civakî û Abûrî (Serboriya Dayikên Barzanî)

Li پشت xwe hêlana 8000 malên bê bab û bê hevjîn, ketineke civakî ya mezin bû. Jin, dayik, û xwişkên Barzanî bi tenê berpirsiyariyeke mezin û bi zehmet hilgirt:

• Wan bi tenê malên xwe birêve birin û rolê duqolî yê dayik û baban dît.
• Li demekî ku zelamên wan bi saxî di nav biyabanê da hatine binaxkirin, dayikên Barzanî li bin barekî abûrî yê giran û derûnî û serbazî yê Beas, zincîra kerametê neqetand.
• Wan bi karkirina sext û ragirtina şkomendiyê, nehêlan agirê malên wan bivemire û nifşê nû li ser rêbaz û nasnameya neteweyî perwerde kirin.

3. Ketina Kiltûrî û Hewla Jinavbirina Kiltûrê Resen

Rêjîma Beas bi vê revandin û tawanê diviya cografya ferhengî û jîngeha xoragiriyê li tekiya Barzan bi temamî bikuje û nehêlit. Belê xoragiriya folklorî, kiltûrî, û baweriya nehejiyayî ya hevjîn û dayikên wan ev xewna dujminî kire gor di naxê dagîrkeran da, û rûyên siyasi yên hizba Beas reş kirin.

Encam û Karîgerî li ser Pirsa Kurd

Dujminên gelê Kurd karesata Barzaniyan di sala 1983ê da kire ezmûn û pirdek bo encamdana enfalên zor mezintir û berfirehtir di sala 1988ê da, ku tawanên (Enfala Germiyan, Behdînan, û Kîmiyabarana Helebce) jê peyda bûn.

Belê bi xebat û dilsoziya berdewam ya gelê me û belgekirina deshilatdarên Kurdî, ev tawan li ser astê nîvdewletî û ji layê dadgeha bilind ya tawanan di nav Îraqê da wek "Cênosayd û tawan dijî mirovayetiyê" bi fermî hate nasandin û sizadana tawanbaran hate selmandin.