ڤەکێشانا هێزێن ئەمریکا ل عێراقێ، و پاشەرۆژەکا نەدیار

پڕسیارا لایەنگری و مان یان چۆنا هێزێن هەڤپەیمانان ب سەرکردایەتییا ویلایەتێن ئێکگرتییێن ئەمریکا ل ئێراقێ، نە تنێ بابەتەکێ سەربازی یێ سادەیە، بەلکو ڤەکرنا دەرگەهەکێ نوویە بۆ قووناغەکا پڕی گەنگەشە و ئاڵۆزیێن سیاسی و ئەمنی ل تەڤایا دەڤەرێ. دەمێ بەحسێ ڤەکێشانا ڤان هێزان دهێتە کرن، زەنگا مەترسییەکا مەزن ل سەر ئارامییا جڤاک و سیاسییا ئێراقێ لێددەت، چونکی بوشایییا ئەمنی یا کو پشتی چۆنا وان چێدبیت، دێ بیتە ئەگەرێ زیندیبوونا هندەک مەترسیێن کو ب خوینا هزاران مرۆڤان ل سالێن بورى هاتبوو ڕاوەستاندن.

ئێک ژ دیارترین و مەزنترین مەترسیێن دکەڤیتە پێشیا پاشەڕۆژا دەڤەرێ، ئەگەڕێ بەرهەڤبوونا دووبارە و گەشەکرنا ڕێکخراوا تیرۆرستی یا داعشێ یە. سەرباری هەلوەشاندنا کارگێڕی و سەربازی یا داعشێ، هێشتا شانەیێن نڤستى ل دەڤەرێن بیابانى و سنوری و دەڤەرێن بوشاییا ئەمنی تێدا هەیی چالاکن. نەبوونا هێزێن نیڤدەولەتی و لاوازبوونا هەماهەنگیا ئەمنی یا ئاسمانی و هەواڵگیری، دێ دەرگەهەکێ زێڕین بۆ ڤان گرۆپێن تیرۆرستی ڤەکەت، داکو ڕێکخستنێن خۆ دووبارە ڕێكبێخن ب تایبەت ل دەڤەرێن ناڤبەرا پارێزگەهان و دەڤەرێن کوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ. داعش ل سەر ناکۆکییێن مەزهەبی و بوشاییێن ئیدارى ژیانێ دکەت، لەوما چۆنا ئەمریکا دێ بیتە دەرفەتەک بۆ ڤەگەڕیانا وان ب شێوازەکێ دژوارتر.

ژ لایەکێ دی ڤە، هەرێما کوردستانێ کو وەک خالەکا ئارام و سەقامگیر ل ڕۆژهەلاتا ناڤین دهێتە هژمارتن، دێ کەڤیتە بەر سیبەرا ڤان گوهورینان. هەرێم نە تنێ هەست ب مەترسییا تیرۆرێ دکەت، بەلکو کەڤتنا هێزێن هەرێمی و گرۆپێن چەکدار ل شوێنا هێزێن نیڤدەولەتی، دێ فشارێن سیاسی و سەربازی و ئابووری ل سەر قەوارێ هەرێمێ زێدەکەن. هەرێما کوردستانێ هەردەم وەک پالنەرەکێ سەرەکی یێ هەڤپەیمانان بوویە ل دەڤەرێ، و نەبوونا ڤان هێزان دێ بۆشاییەکا ستراتیجی چێکەت کو ڕەنگە هەول بێنە دان ژ لایێ هندەک ئالیێن بەغدا ڤە بۆ کێمکرنا دەسهەلاتێن دەستووری یێن هەرێمێ و دروستکرنا فشارێن ئەمنی ل سەر سنورێن وێ.

د هەمان دەم دا، سیناریۆیا شەڕێ ناڤخۆیی و مەزهەبی ل ئێراقێ خۆش کەت. بوونا هێزێن ئەمریکی تا ڕادەیەکێ هەڤسەنگیا هێزێ پاراستبوو و نەدهێلا ئالۆزیێن تایفی دروست ببن. ئەڤڕۆکە ب هەبوونا دەسهەلاتا ڕەها یا گرۆپێن چەکدارێن مایی و دۆخێ سیاسی یێ شلەژای، ئەگەڕێ پەیدابوونا شەڕەکێ مەزهەبی یێ نوو، کو تێدا تەڤایا پێکهاتەیێن جودا یێن ئێراقێ ببنە قوربانی، گەلەک نێزیکە ئەڤ شەڕە دێ زیانێن مەزن گەهینیتە هەمی لایەکی و جارەکا دی سەروەریا وەلاتى دێ هەلوەشینیت.

ژ بلى ڤێ چەندێ، پرۆژە یاسایا هێزێن حەشدا شەعبی ل پەرلەمانێ ئێراقێ ئێک ژ بابەتیێن هەرە مەترسیدارە، کو دێ پەیکەرێ دەولەتێ ئالۆزتر کەت. ئەڤ پرۆژە یاسایە ئارمانجا وێ یا سەرەکی دانانا رەوایەتیەکا یاسایی و دارایی یا دائمى یە بۆ ڤان هێزان و ڤەگوهاستنا وانە بۆ هێزەکا سەربازی یا فەرمی ب ئیمتیازاتێن مەزن، ب بێ کو کۆنترولەکا دروست و ڕاستەوخۆ ژ لایێ فەرماندەییا گشتی یا هێزێن چەکدارێن ئێراقێ ڤە ل سەر هەبیت. چەسپاندنا ڤێ یاسایێ دێ دەسهەڵاتا دامەزراوەیی یا لەشکەرێن ئێراقێ لاواز کەت، و دێ بنەمایێن دەولەتا دەستووری ژناڤبەت، ڕەنگە دەولەتێ بەرەڤ دەولەتەکا بڕێڤەبری ژلایێ چەکداران ڤە ببەت و پەیوەندیێن ئێراقێ ب جیهانا دەرڤە ڕەوانەی ئالۆزیێن زێدەتر بکەت.