پلۆرالیزم (فرەرەنگی): ئاوابوونا فەلسەفەکا نوو د جڤاکێ هەڤچەرخ دا

خوێندنەوەیەک بۆ پەیوەندیا د ناڤبەرا هۆشیاریا تاکەکەسی، فشارێن کۆمەڵایەتی و ڕاستیێن گەردوونی دا

پلۆرالیزم یان فرەرەنگی، وەک هەر چەمکەکێ دی د ناو گەهـ و ئۆرگانێن جڤاکی دا، ئایندەیەکە بۆ دروستکرنا فەلسەفەیەکا نوو. ئەڤ چەمکە ڕاستییەکە بۆ گەهشتن و دامەزراندنا کەلتوورەکێ فرەرەنگ، فرەدەنگ، فرەجۆر و فرەجیاوازی، کو خودان مێژوویەکا درێژا تیۆری، هزری، فەلسەفی و پراکتیکی یە.

ئێک ژ واتەیێن مەژوولکرنا تاکەکسی ب جیهانا ڤی چەمکی ڤە ئەوە، کو پتر ژ ڕێکەکێ خواندنێ بۆ ژیان و واقیعی بکەت. ئانکو چەمکەکە پەیوەندی ب بیروباوەرا فرەهزرکرن و فرەمیتۆدیا مرۆڤی ڤە هەیە. ئەڤ دیتنە د ناڤ هەر جڤاکەکێ دا هەڵگرا هزرەکا کۆمەڵایەتی یا ب هێزە، کو زۆربەی جاران ژ هزرا گروپەکێ، نوخبەکێ (ئەلیتەیەکێ) یان چینەکێ دەردکەڤیت.

سۆسیۆلۆژیا جڤاکی و تێڕوانینا "دورکهایم"

ئەو چاوان پەیوەندی ب ناڤەڕۆکا سۆسیۆلۆژیا جڤاکی و سیاسی ڤە هەیە، وەسا ژی د ناڤ هەموو هێزێن کۆمەڵایەتی و تاکەکەسی دا پەیوەندی ب هۆشیاریا سایکۆلۆژی و هۆشمەندیا تاکەکەسی ڤە هەیە. سۆسیۆلۆژناسێ ناودار "دورکهایم" ل سەر وێ چەندێ یێ کۆک بوو، کو نەقەبوولکرنا ڤێ جیاوازیێ دخوازیتە ڕاستیێن کۆمەڵایەتی.

دۆنیا ئەڤرۆ: د ناڤبەرا سەرمایەداری و ژیڕیا دەستکرد دا

دۆنیا نها ئەم تێدا دژین دۆنیایەکا بێ ئەندازە فرەسیستەمکری یە و هەڵگرا زۆر تێگەهشتن، خواندن، جیاوازی و ڕێکێن کەڤن، نوو، ئازاد، نەئازاد، سەرمایەدار و ژیڕیا دەستکرد (Artificial Intelligence) وێ گۆڕیوە.

ئەگەر ئەڤی چەمکی (پلۆرالیزمێ) ژێ لابدەین، واتە ئەز هزردکەم ئەم یێ تشتەکێ زۆر گرنگ هاڤی دکەین و مە کێمتەرخەمیەکا زۆر دگەل چەمکێن کەڤن و نوو و ئەوێن بووینە بنەمایێن تێکەڵیا میتۆدێن جیهانی هەیە. بۆ نموونە؛ ل جهێ ڕاستیا زۆر چەمک و تشتان ببیتە زانست، هەتا نها ژی د بیروباوەرا مە دا واتەیا وەهم، نەقەبوولکرن و نەڕوونیێ بوویە! ئها ل ڤێرێ مە بۆ ڤی چەمکی ژی جۆرەکێ بێ هزرکرن و بێ تێگەهشتنێ هەیە.

پوختە و دەرەنجام کێشانا هزرا فەلسەفی

ب کورتێ، ئەگەر تیۆرێ ڤی چەمکی بکەینە ناو کێشان و پێوانەیا هزرا فەلسەفی دا، دێ بریتی بیت ژ خواندنەکا بەرفرەها گەردونی ل سەر شێوازێ هزرکرنا دیاردە و کێشەیێن بەردەوام، ئەوێن پەیوەندی ب هزرا ڕەهاگەرایی (کۆمی) و ڕێژەیی (تاکی) ڤە هەی.