ئەگەر ئەم بەڕێخوەدانێ ل زانا و ئەهلێ تەریقەتێ بکەین کا ئەوان چ گرنگی دایە ئەڤێ دونیایێ؛ ل شوینا کو ئەو دونیایێ بگرن و پشتا خوە پێ گەرم بکەن، بەرۆڤاژی ئەوان ئەڤ دونیایە بۆ خوە ب دەلیڤە دیتییە و هەوڵداینە هندەک کاران تێدا بکەن کو خودایێ خوە ژ خوە ڕازی بکەن.

لێ ئەگەر ئەم سەحکەینە ئەهلێ تەسەووفێ، ئەو هوسا دونیایێ پێناسە دکەن: هەر تشتەکێ مرۆڤی غافل و ژ خودێ دویر بکەت، دبێژنە وی تشتی دونیا. هەروەسا دەمێ پرسیار ژ مەولانا جەلالەدینێ ڕۆمی هاتییەکرن گەلۆ دونیا چییە؟ ئەوی هوسا بەرسڤدا و گۆت: «دونیا نە قۆماشە، نە ژنە، و نە پارەیە، بەلکو ئەو تشتەیە یێ مرۆڤی ژ خودێ دویر دکەت!»

ئەگەر ئەم بەرێخوەدانێ ل ئەدەبیاتا خوە یا کلاسیک ژی بکەین، زانا و شێخێن کوردان ل سەر ئەڤێ هزرێ بووینە. ئەم دێ د ئەڤێ نڤیسینا خوەدا بەحسکەین ئایا شێخ موشەڕەفێ خونۆکی چەوا بەرێخوە ددەتە ئەڤێ دونیایێ.

ژیاننامەیا شێخ موشەڕەفێ خونۆکی

شێخ موشەڕەف کورێ شێخ ئەسعەد کورێ شێخ عەبدوڵاهێ ئاتافییە ل ساڵا ١٩٢٦ زاینی ل گۆندێ خونۆکێ گرێدای قەزا خەسخێرێ سەر ب پارێزگەها سێرتێڤە هاتییە سەر دونیایێ. ناڤێ دەیکا وی فاتیمە کچا شێخ موحەمەد ئەمینێ کورێ شێخ فەهمییێ ئەرواسییە.

شێخ موشەڕەف د ناڤ مالەکا خودان مەدرەسە و تەکیا ڕابوویە. خواندنا خوە ل دەڤ بابێ خوە شێخ ئەسعەدی خواندییە هەتا کو گەهشتییە پەڕتووکا (جامییێ) کو ئێکە ژ پەڕتووکێن ب ناڤودەنگ د مەدرەسەیا کورداندا. هەروەسا ئەوی بۆ بدەستڤەئینانا زانینێ قەستا گەلەک جهان کرییە؛ هەتا بۆ ماوەیێ سێ ساڵان هاتییە کوردستانا باشوور ل گۆندێ (بەرزیرێ) گرێدای باژێڕێ زاخۆ مایە و ل ئەڤی گۆندی مەلاتییا فەخری ژی کرییە.

شێخ موشەڕەفی چار جاران دەستووریا مەلاتییی وەرگرتییە ل دەڤ ئەڤان شێخ و مەلایان:

• شێخ ئەسعەد (بابێ وییە).
• شێخ عەبدولکەریمێ حەلەنزی (نەڤییێ مەلا خەلیلێ سێرتی).
• شێخ موستەفایێ تللۆیی.
• مەلا حامدێ کورێ موحەمەدی (ژ ماڵباتا مەلا خەلیلێ سێرتییە).

د تەریقەتێدا شێخ موشەڕەف دویڤچووییێ تەریقەتا نەقشەبەندییا خالدیە، ئەوی دەستووریا طەریقەتێ هەم ژ بابێ خوە شێخ ئەسعەدی هەم ژ شێخ موستەفا کەمالەدینێ ئەربیلی وەرگرتبوو.

شێخی بەهرەکا باش د نڤیسینێدا هەبوو! ئەوی ل پشت خوە (حەفت) بەرهەم هێلاینە، ب کوردی و عەرەبی نڤیسینە، ئەو ژی ئەڤەنە:

• دیوان
• کتێبا حاجی ئەحمەد
• کتێبا مەلا عەلائەدین
• تحية الأطفال
• شرح لجة الأسرار
• عەقیدەیا ئیمانێ
• مەکتووبات

شێخ موشەڕەف ل شەڤا مەولوودێ (١٢ـی ڕەبیعولئەوەلا ساڵا ١٤٢٩ مشەختی / ٢٠ـی ئادارا ٢٠٠٨ زاینی) ل سێرتێ وەغەرکرییە. ل دویڤ وەسییەتا وی ل گۆڕستانا شێخ سولەیمانی یا دویرکی، ل دەڤ زانایێ مەزن مەلا خەلیلێ سێرتی هاتییە ڤەشارتن.

شێخ موشەڕەفێ خونۆکی و بەرێخوەدانا وی بۆ دونیایێ

هەمی دەما بەرێخوەدانێن شێخ و ئەهلێ تەریقەتێ جۆدانە ژ یێن مرۆڤێن نوڕمال، چونکی ئەوان ئەڤ دونیایە بۆ خوە نەکرییە خەم، بەلکو ب تنێ ئەوان هزرا پەرستانا خودێ کرییە. شێخ موشەڕەف ب چاڤێ مێهڤانخانەیەکێ بەرێخوەدان ل ئەڤێ دونیایێ کرییە، هەتا گرنگی نەدایە مال و مولکێ تێدا ژی. هەتا گەلەک ژ ئەهلێ وی گۆتینە کو مە گۆهـ ل شێخ موشەڕەفی بوویە هەر دگۆت: «وەڵاهی من حەزژ دونیایێ نەکرییە و من جهێ حەزژێکرنا وێ د دلێ خوەدا چێنەکرییە».

شێخ موشەڕەف ل جهەکێ د هەلبەستەکا خوەدا بەحس ل ئەوی کەسێ فەقیر دکەت یێ کو داخوازا ژ ئەڤێ دونیایا فانی دکەت و دبێژت:

ئەی فەقیرێ دەستڤالا، دلتژییێ سەرسەری
تو ژ دونیایێ چ دخازی یان ل چ دگەڕی
ما تو ئەحوالان قەت نابینی یان بێ ناظری
ما تو سەح ناکی حیکایاتان وە یان تو کەڕی
تو ژ وان خەلقێ د پێشیا خوە عیبرەتا ناگری
ما تو رازائی گەلۆ بێژە وە یا طەبعەت کەری

ئەڤ چەند دێرە بیرا مە ل سوورەت (الإسراء: ١٨) dئینیت کو دەمێ خودایێ مەزن دبێژت: ئەو بەندەیێ من ئەوێ داخوازا دونیایێ دکەت ئەم دێ دونیایێ دەینێ، بەلێپا ل ڕۆژا قیامەتێ دۆژهـ مە یا بۆ وی ئامادەکری!

هەروەسا ل جهەکێ دی شێخ بەحس ل ئەوان کەسان دکەت ئەوێن خوە ب دونیایێڤە گرێداین و وەکی بارەکێ داناینە سەر پشتا خوە، و ئاگەهداریێ ددەتە وان:

بارێ دونیائێ تو ڕاناکی نکا ببتە سەری
تو ب دونیائێ دبی مەحرووم ژ ئاڤا کەوثەری

د دێرا دویڤدا شێخ موشەڕەف گۆتنەکا شێخ سبغەتوڵاهێ ئەرواسی (شێخ هیزانی) دئینیت بۆ ئەوان کەسێن خوە ب ڤێ دونیایێڤە گرێداین:

بفکرە لەفظا ئەوی شەیخ صبغەتوللاهێ بەری
کو دکە ب حەق ڕا خطابێ ئەو گولا پێغەمبەری
ئێ کو تە دونیا ژ بۆنا وی حەقیقەت چێکری
قەنجیەک وی تێ نەدی لەو چوو ل رەوضێ ئێوری

ل جهەکێ دی ژی شێخ موشەڕەف بەحس ل ئەوان کەسێن کو هەردەم دونیا ل بیرا وانە ئاگەهدار دکەت کو دێ بنە ئێخسیرێ دونیایێ:

دائما دونیا ل بیر و ئەو ژ بۆ دونیا ئەسیر
جارەکێ هشیار نابی بابێ حفظوللاهــ مەدەد

شێخ بخوە دبێژیت: هندیکە ئەڤ دونیایە، جهێ نەخوەشی و ژێکڤەبوون و دویرکەڤتنێیە! ئەڤجا یا هەری باش ئەوە کو ئەم خوە ب وەریسێ ئەڤێ دونیایێ گرێنەدەین:

برا دونیا حەقیقەت هەر وهایە
جهێ دەرد و غەم و حوزن و جەفایە

شێخ موشەڕەف بۆ مە دوو نموونەیێن مەم و زین، لەیلا و مەجنوون دئینیت dاکو نیشا بدەت سەرباری ئازاران ژی د دونیا دا ب ئێک نەگەهشتن:

گەلەک زینان ڤەخوارن فرقەتا مەم
گەلەک لەیلا ژ بۆ مەجنوون کرن غەم

د دووماهیێ دا، کورتییا ئەڤێ دونیایێ فانیبوونە، ژ بەر هندێ دڤێت مرۆڤ تەماعیێ تێدا نەکەت:

دنێ مادەم فەنایە بەس درێر کم
سەرێ سامع ژ تەطویلاتێ گێژ کم