ماستەر د زانستێن سیاسی دا
زانکۆیا زانست و تەکنۆلۆژیایا نەرویجی (NTNU) - نەرویج
پرسا کوردی ئێک ژ ئاریشێن هەرە ئاڵۆز یێن سیاسی ل ڕۆژهەڵاتا ناڤین دمینیت. هەر ڕۆژ، کورد پرسیارێن گرنگ ل سەر پاشەڕۆژا خۆ، هەڤپشکێن خۆ، و ڕۆلێ هێزێن هەرێمی و نێڤدەولەتی د خەباتا خۆ دا بۆ مافێن نەتەوەیی دکەن.
د ڤێ گۆتارێ دا، من دڤێت بۆچوون و دیتنێن خۆ ل سەر هندەک ژ وان پرسیارێن کو پتر ژ هەمیان ژ لایێ کوردا ڤە دهێنە کرن، پێشکێش بکەم.
ئەرێ ئەمریکایێ خیانەت ل کوردا کریە؟ ئەرێ ئیسرائیل دێ هاریکاریا کوردا کەت بۆ دامەزراندنا دەولەتەکا سەربەخۆ؟
چ هێزێن بیانی دێ دەولەتەکا سەربەخۆ یا کوردی ل شوینا گەلێ کورد ئاڤا کەت. پێدڤیە کورد ب خۆ بڕیارێن خۆ بدەن، پلانێن خۆ یێن سیاسی چێکەن، و پاشەڕۆژا خۆ ب خۆ دیار بکەن.
سیاسەت ل ڕۆژهەڵاتا ناڤین گەلەک ئاڵۆزە، و هێزێن مەزن یێن جیهانێ بەرێ بڕیاران ل دووڤ بەرژەوەندیێن خۆ یێن نەتەوەیی ددن. بۆ نموونە، ئەمریکایێ د دەستپێکێ دا دژایەتیا بەلاڤەبوونا یەکێتیا سۆڤیەت دکر و هەول ددا ڕێگریێ ل پارچەبوونا وێ بۆ ١٥ دەولەتێن سەربەخۆ بکەت.
دەرس دیتن ڕوون و ئاشکرایە: سەربەخۆیی پێدڤی ب قوربانیدان، ئیرادە، یەکڕیزیا سیاسی، و ژ هەمیان زیاتر، باوەربوون ب دۆزا خۆ یا نەتەوەیی هەیە.
سەرەڕای لێکتێنەگەهشتن و بێهیڤیبوونان، ئەز باوەر دکەم کو حکومەتا ئەمریکایێ و گەلێ ئەمریکی وەک هەڤال و هەڤپشکێن گرنگ یێن گەلێ کورد دمینن.
بۆچی ئیسرائیلێ پشتگەرمیا کوردێن ڕۆژئاڤا نەکرییە؟
ل گوێرەی هەڵسەنگاندنا من، ئیسرائیل تەماشەی پارتیا کارکەرێن کوردستانێ (PKK) و کۆمێن سەر ب وێ ڤە دکەت (ژ وان ژی یەکینەیێن پاراستنا گەل YPG)، د ناڤ چوارچۆڤەیێ هەڤپەیمانی و هەڤڕکیێن هەرێمی یێن ناڤبەرا ئێران، تورکیا و سوریا دا.
د سالێن هەشتێیان دا، پەکەکێ ل دۆلا بەقاع ل لۆبنانێ دگەل کۆمێن چەکدارێن فەلەستینی و هێزێن سەر ب حکومەتا سوریا ڤە شەڕێ ئیسرائیلێ دکر. ئەڤ پەیوەندیا مێژوویی کاریگەری ل سەر تێگەهشتنا پەکەکێ و ئاراستەیا وێ یا سیاسی کریە.
ئەز دبێژم کو ڕاوەستیانا ئیسرائیلێ ل بەرامەر دەولەتبوونا کوردی ب بنەکی جودایە ژ وێ دیتنا سیاسی یا پەکەکە بڕێڤە دبت.
د دەمەکی دا کو ئیسرائیلێ دەربرین ژ پشتگەرمیا خۆ بۆ هیڤیێن نەتەوەیی یێن کوردی و دەرفەتا دەولەتەکا سەربەخۆ یا کوردی کریە، پەکەکێ کار بۆ شێوازەکێ سیاسی کریە کو ئاڤاکرنا دەولەتەکا نەتەوەیی یا ئەسل ل دەڤ وێ نەکەتیە د ڕێزا ئێکێ دا.
ئەڤ جوداهیێن فکری ئێکجار گرنگن دەما ئەم تەماشەی نێزیکبوونا ئیسرائیلێ ل بزووتنەوەیێن سیاسی یێن کوردی دکەین.
بۆچی ئەمریکایێ کوردێن ڕۆژئاڤا هێلان؟
ئەمریکا و هێزێن سوریایا دیموکراتیک (SDF) هەڤپەیمانێن سەرەکی بوون د شەڕێ دژی داعشێ دا. هەڤکاریا وان ڕۆلەکێ مەزن گێڕا د تێکپێدانا کۆنتڕۆلا چەکداران ل سوریا.
پشتی ئەحمەد الشرع هاتیە سەر دەستهەڵاتێ ل سوریا، ئەمریکایێ گەلەک هەول دان دا کو ڕێککەفتنەکا واتا د ناڤبەرا سەرکردایەتیا نوی یا سوریا و فەرماندەیێ هەسەدێ مەظلوم عەبدی دا چێبکەت.
ڕێککەفتنا مەهێ نوێنەرایەتیا دەرفەتەکا گرنگ دکر بۆ پاراستنا مافێن کوردی، پشکداریا سیاسی، و ڕادەیەکێ دەستهەڵاتا ئیداری د ناڤ سوریا دا.
ل گوێرەی دیتنا من، وێ ڕێککەفتنێ ئێک ژ بهێزترین دەرفەتێن سیاسی یێن بەردەست پێشکەشی کوردا کر د وان ڕەوشێن وی دەمی دا.
لێ، ئەز باوەر دکەم کو گوشارا سەرکردایەتیا پەکەکێ ل قەندیلێ بووە ئەگەر کو هەسەدە نەکاربت وێ ڕێککەفتنێ ب تەمامی بجهـ بینیت.
ئەڤە پرسیارەکا گرنگ بلند دکەت؛ کا تا چ ڕادە پێدڤیە بڕیارێن سیاسی یێن کوردی ل ڕۆژئاڤا ل دووڤ بەرژەوەندی و ڕەوشا وان کوردان بێتە دان یێن ل وێرێ دژین؟
بۆچی ئەمریکایێ پشتگەرمیا ڕاپرسییا سەربەخۆیا کوردستانێ یا ٢٠١٧ێ نەکربوو؟
ژ سالا ٢٠٠٩ێ وەرە، سیاسەتا ئەمریکی پتر سەرنج ل سەر کێمکرنا ئەرکێن خۆ یێن سەربازی ل ڕۆژهەڵاتا ناڤین و خۆ دویرکرن ژ شەڕێن نوی یێن هەرێمی کریە.
واشنتۆن تەماشەی ڕاپرسییا سەربەخۆیا کوردستانێ یا ٢٠١٧ێ کر وەک ئەگەرەکێ تێکچوونا ئارامیێ کو دکاریت ئاڵۆزیێن ناڤبەرا هەرێما کوردستانێ، عێراقێ و وڵاتێن دراوسێ پتر لێ بکەت.
بڕیاردەرێن ئەمریکی د ترسیان کو ئاڵۆزبوونا پرسا کوردی ئاریشێن زێدەتر یێن ئەولەهیێ پەیدا بکەت و پێدڤی ب پشکداریا سەربازی یا زیاترا ئەمریکی بکەت.
لێ، دژایەتیا دەرەکی بتنێ ئەو ئەگەر نەبوو کو زیان گەهاندییە ئەنجامێن ڕاپرسیێ.
ل گوێرەی دیتنا من، لێکڤەبوونا ناڤخۆیی یا سیاسی یا کوردی ڕۆلەکێ بڕیاردەر گێڕا، ب تایبەتی د ڕووداوێن کەرکووکێ دا.
کەرکووک ئێک ژ بهێزترین کارتێن دانوستاندنێ یێن سیاسی و ستراتیژی بوو ل دەست سەرکردایەتیا کوردی دا. ژدەستدانا وێ بۆ هێزێن فیدراڵی یێن عێراقی (ژ وان ژی پشکێن حەشدا شەعبی)، جهێ دانوستاندنێ یێ کوردی گەلەک لاواز کر.
ڕووداوێن پشتی ڕاپرسیێ نیشان دان کو هیڤیێن نەتەوەیی سەرناکەڤن بێی یەکڕیزیا سیاسی، پلاندانانا ستراتیژی، و سەرکردایەتیا ب ڕێکخستن.
ئەرێ پێدڤیە کورد ل گەل تورکیا بن یان ئیسرائیلێ؟ کیژ باشترە؟
پێدڤیە کورد ڕێ نەدەن خۆ بکەنە ئامرازەک د ناڤبەرا هەڤڕکیا هێزێن هەرێمی دا.
گەلێ کورد دۆزا خۆ یا نەتەوەیی، بەرژەوەندیێن سیاسی، و هیڤیێن ڕەوا هەنە. پێدڤیە ئەڤ بەرژەوەندیە ل ناڤەندا بڕیاردانا سیاسی یا کوردی بمینن.
هەر پارچەکا کوردستانێ بەرامبەر ڕەوشێن جودا یێن سیاسی، جوگرافی، و ئەولەهیێ یە. ژ بەر ڤێ چەندێ، پێدڤیە بزووتنەوەیێن سیاسی یێن کوردی پلانان دانێن کو ڕەنگڤەدانا ڕەوشا وان وڵاتان بت یێن ئەو تێدا دژین.
د هەمان دەم دا، پێدڤیە کورد ل سەرانسەری هەمی پارچەیێن کوردستانێ ڕێزێ ل بڕیارێن سیاسی و ڕەوشێن پارت و جڤاکێن کوردی ل پارچەیێن دی بگرن، تەنانەت دەما جوداهی د بۆچوونان دا ژی هەبن.
پێدڤیە دۆزا نەتەوەیی یا کوردی نەهێتە بچووککرن بۆ هەڵبژارتنا ناڤبەرا تورکیا و ئیسرائیلێ، یان د ناڤبەرا چ هێزێن دی یێن هەڤڕک یێن هەرێمی دا.
ل شوینا وێ، پێدڤیە سەرکردایەتیا سیاسی یا کوردی پەیوەندیێن هاوسەنگ بپارێزت، بەرژەوەندیێن نەتەوەیی یێن کوردی بپارێزت، و خۆ ژ چوونە ناڤ شەڕێن بێ مفادا دویر بگریت یێن خزمەتا گەلێ کورد نەکەن.
تعليقات (0)
لا توجد تعليقات بعد