گازیکرن و هەول و کۆشش و بزاڤ مافە، و ماف کارکرن و ئەرک و ئارمانجە. دیارە هەر مللەتەک ل گوێرەی ژینگەها خۆ یا سیاسی ب میکانزمەکا سیاسی ل سەر هندەک ئارمانجێت دەستنیشانکری هەناسا خۆ یا سیاسی د هەڵکێشیت. مللەتێ کورد ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست ب گشتی، ل عیراقا فیدرال ب تایبەتی، ب شێوە و ڕێکێن جودا جودا بەرەڤانیکرنێ ژ مافێن خۆ یێن ڕەوا دکەن، و ب گیانەکێ سیاسی هەول دددەن پاراستنێ ل سەر وان دەستکەفتێت خۆ یێن سیاسی و ئابووری بکەن ب ڕێکێن یاسایی و دەستووری، هند داواکاریێن خۆ یێن دن یێن سیاسی بلند بکەن.

دیارە ئەڤ واقعێ سیاسی یێ کوردی یان کوردستانی دروست بووی ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست ب گشتی، ل عیراقا فیدرال دا ب تایبەت، درێژەپێدانا وان ڕێکەفتنێن سیاسی یێن ئێک ل دویف ئێک دژی مللەتێ کورد هاتینە ئەنجامدان ب نوێنەراتیا هندەک لایەنێت دیارێن کۆ پشتی ب دووماهیک هاتنا جەنگێ جیهانیێ ئێکێ و دووێ و ب داوی هاتنا قۆناغا کۆلۆنیالزمێ ئێک سەڕ هاتە پێش، ب هەستەک و بەرێخودانەکا نەدادپەروەرانە ڕەفتار و سەرەدەری دگەل مافێن نەتەوەیی و سیاسی و ڕەوشەنبیری یێن مللەتێ کورد هاتە کرن وەکی ڕێکەفتنا (سایکس - بیکۆ، لۆزان).

ململانێیێن نەتەوەیی و هاوسەنگییا هێزێ

ژ ئەنجامێ نە هەستکرنا مللەتێ کورد ب دادپەروەریا سیاسی و کۆمەڵایەتی ل قۆناغێن سیاسی یێت جودا جودا، زۆربەیا جاران پارت و بزاڤێن سیاسی یێن کوردی ل سەر بنەمایێ هزرێ (الفکری) د بلندکرنا دروشمێن ڤەگەڕاندن و پاراستنا مافێت گەل و نیشتیمانا خۆ دا یەک دەنگ و یەک هەڵویست بوون. ڕاگەهاندنا دەولەتەکا سەربەخۆ یا کوردی ئێکەم ئارمانج و خاستا زۆربەیا پارت و بزاڤێن سیاسی و گەلێ کورد بوو، هەول ژ بۆ ڤێ ئارمانجێ د بەردەوام بوون، لێ ب سەدەما کۆلۆنیالزمێ ژناڤچوون. ئارمانج و خاست و هیڤیێن مللەتەکی ب درێژاهیا تەمەنێ خۆ تووشی نهامەتی و دەربەدەری و دەردەسەریا بووی، ل گوێرەی دەم و جهـ و قۆناغێن سیاسی دهێنە گۆهوڕین.

دگەل ڤێ یەکێ، ئەڤ چەندە دبوو جهێ نیگەرانیێ و سەرسوڕمانێ بۆ وەلاتێن دەوروبەر. ئەڤ یەکە ب هەرە گەف دزانین بۆ ژناڤچوونا ئێکپارچەییا وان وەلاتان و تەحەدایا سەروەریا ناڤخۆ دکر و ب مەترسی دزانین ل سەر دروستبوونا ململانێیێن نەتەوەیی یێن درێژخایەن. ئەڤ چەندە هاتە پێش ئەڤرۆ ئەم یێن دبینین ئەڤ کلتورێ سیاسی یێ عیراقا فیدرال ب تایبەت، ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست ب گشتی، پڕە ژ ململانێیێن درێژخایەن د ناڤبەرا حکومەتێن ناڤەندی و پێکهات و پارت و لایەنێت کوردی درێژەپێدان هەیە.

پشتی هاتنا یاریزانێ سیێ و ئەکتەرێ نیڤدەولەتی بۆ ناڤ یاریێ، دیارە هاڤسەنگیا هێزا حکومەتا ناڤەندی دهێتە گۆهوڕین بەرامبەر هێزا توکمە و ئێکگرتی یا ئەکتەر و لایەنێن کوردی. لێ ئەگەر ڤەگەڕینە مێژوویێ، دێ بینین پشتی ب داوی هاتنا جەنگێ جیهانی یێ ئێکێ و دووێ، دیارە حکومەتێن ئێک لدویف ئێک و هەرێما کوردستانێ شیا پێشکەفتن و پێشڤەچوونێن باش ب دەستڤە بینیت یان ب خۆڤە بگریت ل سەر ئاستێ سیاسی و دیپلۆماسی ب هێزکرنا پەیوەندیێن خۆ دگەل حکومەتا ناڤەندی ل بەغدا، و ل سەر ئاستێ نیڤدەولەتی هەروەسا شیا پێشڤەچوون و پێشکەفتنێن باش لدویف خۆ بینن ل سەر ئاستێ ئابووری ژ لایێ ب هێزکرنا ژێرخانا خۆ یا ئابووری و باشترکرنا داهاتێ سەرتاسەری.

پەندا دیرۆکێ و هۆشدارییا قۆناغێ

کاکلکا خالا من دڤێت بەحس بکەم و بیرا هەر نیشتمانپەروەرەکی لێ بینم، ئەڤ پێشکەفتنا ئابووری و سیاسی پشتی ڕێفراندۆما ٢٥ێ ئەیلۆلا ساڵا ٢٠١٧ێ، ئەوا ژ ئەنجامێ نەبوونا کۆدەنگیەکا سیاسی یا نیشتمانی یا نەتەوەیی سەرنەکەفتی، کوردستان ئێخستیە بەر هندەک سزایێن ئابووری و سیاسی یێن بەرفرەهـ و توند یێن حکومەتا ناڤەندی ل بەغدا. لڤینێن ئابووری ئیفلیج کرن، ژ ڤەگەڕاندنا بەشەک ژ ناوچێن جێنۆکۆک و ژ لایێ سیاسی ڤە کوردستان زۆر لاواز کر.

ئەگەر ئەو پارت و بزاڤێن سیاسی و کەسایەتیێن سیاسی یێن کوردی ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست ب گشتی، ل عیراقا فیدرال ب تایبەت، ئەڤرۆ ڕۆل د پێشخستن و پێشکەفتنا ئابووری و سیاسی یا کوردستانێ دا و د ب هێزکرنا پێگەهێ سیاسی یێ کوردستانێ و پاراستن و داکۆکیکرن ژ ماف و دەستکەفتێن نەتەوەیی و نیشتمانپەروەری دا هەیی، ب دروستاهی هەست ب وی بەرپرسیاریا نەتەوەیی و نیشتمانپەروەریا گەل و مللەتێ خۆ نەکەن، دوور نابینم دووبارە پێگەهێ هەرێما کوردستانێ زۆر لاواز ببیت، قەبارەیێ هەرێما کوردستانێ زۆر بچووک ببیت، دووبارە واقعی سیاسی یێ کورد دروست ببیت بۆ مە هەمیان جهێ نیگەرانی و سەرسوڕمانێ بیت.