#0382

دەنگدانەکا مێژوویی، و تاقیکرنەک بۆ یەکێتیا کەنەدایێ

Kurd Diaspora Kurd Diaspora 21 Oct 2026 · 4 دقائق للقراءة · 83 مشاهدة
دەنگدانەکا مێژوویی، و تاقیکرنەک بۆ یەکێتیا کەنەدایێ

ل ١٩ێ ئۆکتۆبەرێ، ئاکنجیێن هەرێما ئەلبێرتا دەنگێ خۆ ل سەر دەهـ پرسیاران دەربارەی دەستهەڵاتا هەرێمێ، کۆچبەریێ و پاشەڕۆژا هەرێمێ د ناڤ یەکێتیا کەنەدایێ دا ددەن. ئەنجام دێ بڕیارێ ل سەر سەربەخۆییێ نەدەت، بەلێ ئاخفتن و دانوستاندنان ژ نوکە وەرە بارودۆخ گۆهۆڕییە.

ل ١٩ێ ئۆکتۆبەرێ، ئەلبێرتا بووە ئێکەم هەرێما کەنەدی ل دەرڤەی کیبێک کو پرسیارا جودابوونێ ژ کەنەدایێ ڕاستەوخۆ بێخیتە بەر دەستێ دەنگدەرێن خۆ. ئەڤ جوداهیە گرنگە: ئاکنجیێن ئەلبێرتا ئەڤرۆ دەنگێ خۆ نادەن دا کو ژ کەنەدایێ جودا ببن. پرسیار ژ وان دهێتە کرن کا ئەرێ پێدڤیە ئەلبێرتا وەک هەرێم بیت یان دەست ب پرۆسەیا یاسایی بکەت کو پێدڤییە بۆ ئەنجامدانا ڕاپرسیەکا پابەندکەر (ئیلزامی) د پاشەڕۆژێ دا ل سەر جودابوونێ. ئەنجامێ دەنگدانا ئەڤرۆ نەیا پابەندکەرە (نەیا ئیلزامییە).

ئەڤە وێ ڕۆژێ دکەتە ڕۆژەکا مێژوویی، بەلێ د هەمان دەم دا یا ئاڵۆز ژی یە. پاڵپۆتا دەنگدانێ دەهـ پرسیارێن جودا دگریتە خۆ ل سەر کۆچبەریێ، مفاوەرگرتن ژ خزمەتگوزاریێن سەر ب بودجەیا هەرێمێ ڤە، ناسنامەیا دەنگدەران، گۆهۆڕینا دەستووری و جهێ ئەلبێرتا د ناڤ کەنەدایێ دا. هەمی دەهـ پرسیار نەیا پابەندکەرن (نەئیلزامین). پرسیارا هەژمارە ١٠ ئەوە یا دەربارەی جودابوونێ؛ دەنگدان بۆ وێ بژاردێ پرۆسەیێ بەرەڤ پێش دبەت بۆ ڕاپرسیەکا دی د پاشەڕۆژێ دا، نە کو ئەلبێرتا ڕاستەوخۆ سەربەخۆ بکەت. هەر هەولەک بۆ جودابوونێ ژ کەنەدایێ دێ ڕووبەڕووی دانوستاندنێن مەزن یێن دەستووری بت، و چ هەرێمان مافێ تاکلایەنە نینە کو جودا ببت.


چ ژ ئاکنجیێن ئەلبێرتا دهێتە داخوازکرن

نەهـ پرسیارێن دەستپێکێ داخوازا بەرسڤا "بەلێ" یان "نە" دکەن. ب ڕێزبەند، پرسیارێ دکەن کا ئەرێ پێدڤیە ئەلبێرتا:

بزاڤێ بکەت بۆ دەستبەسەرداگرتنا پتر ل سەر کۆچبەریێ دا کو ژمارەیان کێم بکەت بۆ ئاستەکێ کو حکومەت ب بەردەوام دبینیت، پێشینەیێ ببتە کۆچبەریا ئابووری و مافێ پێشینە بدەتە ئاکنجیێن ئەلبێرتا بۆ دەرفەتێن کارێن نوی.

2. ​مافێ مفاوەرگرتنێ ژ پرۆگرامێن سەر ب بودجەیا هەرێمێ ڤە وەک چاڤدێڕیا ساخلەمیێ، پەروەردێ و خزمەتگوزاریێن جڤاکی—بێسنور بکت بتنێ بۆ هاووڵاتیێن کەنەدی، ئاکنجیێن بەردەوام، و وان کەسان یێن کو ڕەوشا وان یا کۆچبەریێ ژ لایێ ئەلبێرتا ڤە هاتبیە پەسەندکرن.

3. ​مەرجا ب دانت کو ئەو کەسێن ڕەوشا وان یا کۆچبەریێ نەیا بەردەوام بیت، ل کێمترین دەم بۆ ماوێ ١٢ هەیڤان ل ئەلبێرتا بژین بەری کو مافێ پشتگەرمیا جڤاکی یا سەر ب بودجەیا هەرێمێ ڤە هه‌بت.

4. ​ڕسوومات یان بهایەکێ گونجاو ب ئێخیتە سەر وان کەسێن ڕەوشا وان یا کۆچبەریێ نەیا بەردەوام بیت بۆ مفاوەرگرتنا خێزانێن وان ژ خزمەتگوزاریێن ساخلەمی و پەروەردێ.

5. ​داخوازا بەڵگەنامەیا هاووڵاتیبوونا کەنەدی بکەت بۆ دەنگدانێ د هەڵبژارتنێن هەرێما ئەلبێرتا دا.

6. ​بەردەوام بت د هەولێن گۆهۆڕینا دەستووری دا، دا کو ڕێکێ بدەت ب حکومەتێن هەرێمی، ل شوینا حکومەتا فیدراڵی، دادوەران بۆ دادگەهێن بلندا هەرێمی و دادگەهێن پێداچوونێ هەڵبژێرن.

7. ​بەردەوام بت د هەولێن گۆهۆڕینا دەستووری دا بۆ هەڵوەشاندنا جڤاتا پیران (سینات) یا فیدراڵی.

8. ​ڕێکێ بدەتە هەرێمان کو خۆ ژ پرۆگرامێن فیدراڵی د بووارێن هەرێمی دا بکێشنە پاش وەک ساخلەمی، پەروەردە و خزمەتگوزاریێن جڤاکی، د دەمەکی دا کو بودجەیا فیدراڵی یا گرێدایی ب وان ڤە بۆ پرۆگرامێن خۆ بپارێزن.

9. ​مافێ پێشینە بدەتە یاسایێن هەرێمێ ل سەر یاسایێن فیدراڵی د بووارێن دەستهەڵاتا هەرێمی یان هەڤپشک دا دەما کو نەکۆکی ناڤبەرا وان دا چێببت.

پرسیارا هەژمارە ١٠ داخوازێ ژ دەنگدەران دکەت بژارەکێ هەڵبژێرن د ناڤبەرا وێ چەندێ دا کو ئەلبێرتا وەک هەرێمەکا کەنەدایێ بیت، یان حکومەتا هەرێمێ دەست ب پرۆسەیا یاسایی و دەستووری بکەت بۆ ڕاپرسیەکا پێشینە یا پابەندکەر د پاشەڕۆژێ دا ل سەر وێ چەندێ کا ئەرێ پێدڤیە ئەلبێرتا جودا ببت یان نە. دەزگەهێ هەڵبژارتنان ل ئەلبێرتا (Elections Alberta) دەقێ فەرمی یێ تەمام یێ هەمی دەهـ پرسیاران ل سەر پەڕپەڕا ڕاپرسیێ یا خۆ بەلاڤ دکەت.

ئەڤ دەهـ پرسیارە ب هەڤرا ڕەنگڤەدانا ئاخفتنەکا بەرفرەهن دەربارەی هاوسەنگیا دەستهەڵاتێ ل کەنەدایێ. حکومەتا ئەلبێرتا دبێژێت پێدڤییا هەرێمێ ب دەستهەڵاتەکا پتر هەیە ل سەر وان بڕیاران یێن کو کاریگەریێ ل سەر ئاکنجیێن وێ دکەن. پشتگەرمیکەرێن جودابوونێ ئاماژە ب سیاسەتێن وزە و ژینگەیی یێن فیدراڵی، ئاریشێن دەستهەڵاتێ و وێ باوەرێ دکەن کو پشکداریا ئابووری یا ئەلبێرتا ب شێوەیەکێ دادپەروەرانە دانپێدان پێنەهاتیە کرن. ڕەخنەگرێن وان بەرسڤێ ددن کو ئەڤ پێشنیارە دکارن ڕێگریێ ل دەستگەهشتنا خزمەتگوزاریان بکن، دەزگەهێن نەتەوەیی لاواز بکن یان جوداهیان کوورتر بکن بێی کو ئاریشێن بنگەهین چارەسەر بکن.


ئاماژەیەکە، نەبڕیارا دوماهییێیە

بۆچوونا گشتی ب بەشەکی بەستاییە ب وێ چەندێ کا ئەرێ پرسیار چەوا دهێتە کرن. د ڕاپرسیەکا دوماهییێ دا یا پەیمانگەها ئەنگۆس ڕید (Angus Reid Institute)، ٦٦٪ ژ بەرسڤدەرێن ئەلبێرتا بژارەیا مانێ د ناڤ کەنەدایێ دا هەڵبژارت، د دەمەکی دا ٣٤٪ پشتگەرمیا چوونێ بەرەڤ ڕاپرسیەکا چێبوونا جودابوونێ د پاشەڕۆژێ دا کر. دەما کو پرسیارەکا ڕاستەوخۆتر و گریمانەیی ژ بەرسڤدەران دهێتە کرن کا ئەرێ پێدڤیە ئەلبێرتا کەنەدایێ بجهـ بهێلیت، پشتگەرمیا جودابوونێ کێمتر بوو—نێزیکی ٣٠٪ د هندەک ڕاپڕسیێن دوماهییێ دا. ئەو ژمارە هەڵبژارتنێن جودا دپێڤن، ژ بەر هندێ نەپێدڤییە وەک گۆڕینەوەیێن ئێک ل گەل بهێنە وەرگرتن. لێ بەلێ، ئەوان دیار کر کو هەستێ جودابوونێ بووە هێزەکا سیاسی یا گرنگ، ئەگەر چ هێشتا نەگەهشتیە ئاستێ پڕانیا زۆڕینەیێ.

ژبەر هندێ، دەنگدان بۆ دەستپێکرنا پرۆسەیێ دێ بتە ئاماژەیەکا سیاسی یا بەهێز، بەلێ نە مەنداتەک (دەستهەڵاتەک) بۆ سەربەخۆیا دەستبەجێ. دەنگدان بۆ مانێ دێ بتە دەربڕینەکا گرنگ یا پشتگەرمیێ بۆ یەکێتیا کەنەدایێ، بەلێ ڕەنگە نەشێت وان نەڕەزایەتیان ژ ناڤ ببەت یێن کو ئەڤ پرسیارە ئانینە بەر دەستێ دەنگدەران. ب هەر ڕێکەکێ بت، پێدڤییە حکومەت بڕیارێ بدەن کا چ ژ ئەنجامان بهێستینە و بەرهەڤن چ ل سەر بکەن.

هەروەسا پرسیارێن دەستووری و پەیماننامەیی ژی هەنە کو نەشێن تنێ ب دەنگدانەکا هەرێمی بهێنە ئێکلاکرن. چوارچۆڤەیێ جودابوونێ یێ دادگەها بلندا کەنەدایێ و یاسایا ڕوونیێ یا فیدراڵی پێدڤی ب دەستهەڵاتەکا دیموکراتی یا ڕوون هەیە بەری دانوستاندن دەست پێ بکن؛ ئەو ڕێگێ نادەن ب جودابوونا تاکلایەنە. گەلێن ڕەسەن (First Nations) ژی نیشانێن نیگەرانیێ دەربارەی کاریگەریێن ڤێ چەندێ ل سەر ماف و پەیماننامەیێن خۆ بلند کرینە. هەر ڕێکەکا جدی یا بەرەڤ پێش دێ پێدڤی ب هەماهەنگی و چارەسەریێن کوورتر بت.

شارك هذا المقال الرقم المرجعي: #0382
 X Facebook LinkedIn WhatsApp Telegram Reddit Pinterest Email

تعليقات (0)

لا توجد تعليقات بعد