ڕاوەستانا دلی یا ژ نیشکەکێڤە ئێکە ژ مەترسیدارترین حالەتێن تەنگاڤی یێن تەندروستی یە، و ڕەنگە تووشی گەنجان ژی ببیت سەرەڕای هندێ کو پتریا جاران دگەل تەمەنێ مەزن دهێتە گرێدان. ژبەر هندێ، هشیاری ل دۆر ئەگەر و ڕێیێن سەرەدەریێ دگەل ڤی حالەتی دشێت ببیتە ئەگەرێ ڕزگارکرنا ژیانێ ل دەف مرۆڤی.

ئێک/ ڕاوەستیانا دلی یا ژ نشکەکێڤە چییە؟

ڕاوەستانا دلی یا ژ نیشکەکێڤە پتریا جاران ژ ئەگەرێ تێکچوونا سیستەمێ کارەبایی یێ دلی چێدبیت، کو دبیتە ئەگەرێ ڕاوەستانا دلی ژ پەمپکرنا خوینێ بۆ ئەندامێن لەشی. ئەگەر ئێکسەر دەستێوەردانا پزیشکی نەهێتەکرن، ڕەنگە د چەند خۆلەکان دا ببیتە ئەگەرێ تێکچوونا هەمیشەیی یا مێشکی یان مرنێ.

دوو/ جوداهی د ناڤبەرا وێ و نۆبەیا دلی (جەڵتێ) دا چییە؟

أ. ڕاوەستانا دلی:

• پتر ژ ئەگەرێ تێکچوونا کارەباییا دلی چێدبیت.
• دبیتە ئەگەرێ ژ دەستدانا هۆشی و ڕاوەستانا لێدانا دلی د چەند چرکەکان دا.

ب. نۆبەیا دلی (جەڵتە):

• ژ ئەگەرێ گرتنا ئێک ژ دەمارێن دلی (شریانێن تاجی) چێدبیت.
• د هندەک حالەتان دا دشێت ببیتە ئەگەرێ دروستبوونا ڕاوەستانا دلی یا ژ نیشکەکێڤە.

سێ/ بۆچی ل دەف گەنجان چێدبیت؟

ژ گرنگترین ئەگەران:

1. نەخۆشیێن ماسولکێن دلی یێن بۆماوەیی.
2. تێکچوونێن کارەباییا دلی یێن بۆماوەیی.
3. هەوکرنا ماسولکێن دلی کو پتر ژ ئەگەرێ تووشبوون ب ڤایرۆسەکی چێدبیت.
4. کێماسیێن زکماکی د دەمارێن دلی (شریانێن تاجی) دا.
5. کارهێنانا ماددێن بێهۆشکەر یان خراب کارهێنانا هندەک هاندەران (موقەویاتان).
6. یان تێکچوونا ڕێژەیا هندەک خویێن گرنگ د لەشی دا وەک پۆتاسیۆم و مەگنیسیۆم.

چار/ نیشانێن ئاگەهدارکرنێ (مەترسیێ)

ڕەنگە چ نیشانێن پێشوەخت دیار نەبن، بەلێ گرنگترین نیشان ئەڤەنە:

1. ئێش یان فشارەکا گران ل سەر سینگی.
2. ژ هۆشچوونا ژ نیشکەکێڤە.
3. لێدانا دلی یا زۆر بلەز یان نەڕێکخستی.
4. تەنگەنەفەسی.
5. گێژبوونا بەردەوام، ب تایبەتی ل دەمێ ئەنجامدانا وەرزشێ.

پێنج/ دێ چکەی ئەگەر کەسەک ل پێش چاڤێن تە کەفتە عەردی؟

7. ئێکسەر پەیوەندیێ ب هێلا فریاکەوتنێ (ئەمبولانسێ) بکە.
8. تەماشەی بەرسڤدان و بهێن کێشانا وی بکە.
9. دەست ب پرۆسەیا بووژاندنا دلی و سیهان (CPR) بکە ب شێوەیەکێ ئێکسەر.
10. ئامیرێ دەرەکی یێ ئۆتۆماتیکی بۆ ڕێکخستنا لێدانا دلی (AED) بکاربینە ئەگەر ل بەر دەست هەبیت.

شەش/ چەوان دکارین خۆ بپارێزین؟

• ئەنجامدانا پشکنینێن دلی ئەگەر حالەتێن مرنا دلی یا ژ نیشکەکێڤە د مالباتی دا هەبن.
• پشتگوھ نەهاڤێتنا ژ هۆشچوونێ یان ئێشا سینگی ل دەمێ ماندیبوونێ و بزاڤێ.
• دوورکەفتن ژ بکارئینانا ماددێن بێهۆشکەر و خراب بکارئینانا هاندەران (منشطات).
• پەیڕەوکرنا شێوازەکێ ژیانا ساخلەم و فێربوونا ڕێکارێن بووژاندنا دلی و سیهان (CPR).