هەردەما ناڤخویا وەڵاتەکی دکەڤیتە مەترسیێ باس دبیتە باسێ بەلقانبونا وێ، تایبەت هەرچار وەڵاتێن ل سەر ئاخا کوردستانێ هاتینە ئاڤاکرن کو نویترین هوشداری وەزیرێ دەرڤەیێ ئەمریکا مارکو روبیوی دابو عێراقێ، سحبەتا ڤی دەستەواژەی ڤەدگەریتە دەڤەرا بەلقان کو دەڤەرەکا پر نەتەوەیە ل ساڵا ١٩١٢ نەتەوێن وێ خۆ کرنە ئێک ژ بو دەرکرنا ئوسمانییان بەلێ دوبارە ل ساڵا ١٩١٣ ل دژی ئێک جەنگیان، دوماهیک جار ل ساڵا ١٩١٨ بن ناڤێ ( یوگوسلاڤیا ) ئیکدوگرتن بەلێ دیسان ل ساڵا ١٩٩١ ژێکڤەبون و دژی ئێک جەنگان و بونە وەڵاتێن ژێک جودا و دژی هەڤ، لەورا ژ بوی ڤێ دیاردێ دەستەواژێ بەلقانکرن ( Balkanization ) د ئێتە ب کارئینان.
بەلێ ژ بو کوردان دابەشکرنا جوگرافیا کوردی ل سەر پتر ژ ٤ وەڵاتان سادەترە ژ بەلقانکرنێ، بەلقکانکرنا سەردەم ل سەر ناسناما وێ یە و دناڤ وەڵاتێن کوردنشین دا، حکومەتێن وان وەڵاتان ژ بو دوبارە ئەندازەکرنا دیموگرافیا و جڤاکا کوردی ئەڤێ پلانێ جێبەجێ دکەن، دا کو وەکی دەڤەرا بەلقان کوردستانێ ژی ب کەنە کومەکا هویر یا نەتەوەیێن دژی یەک.. ئەڤ چەند ژی ب رێیا چەند جێوازیەکانە:
١- بەلقانکرنا زمانی: گوهارتنا دەڤوکان بو نەتەوين جودا، یا دیارە نەتەوا کورد ب گەلەک دەڤوکان د پەیڤت نمونا ( کورمانجیا خوارێ و یا ناڤەراست و یا سەری، زازاکی ، لوری ، لەکی ، گوران … ) ل رۆژهەلاتێ حکومەتا ئیرانێ ژ بو بچویککرنا جوگرفیا کوردی هەردوو کورمانجی جوداکرینە ژ لور و لەک و فەیلییان، ژبەر جوداهییا مەزهەبی شیایە پتر وان ژ کوردێن دی ڤەبقەتینت لەورا ئەڤرۆ ب ساناهی ب رێیا دام و دەزگەهێن خۆ هزرا نەتەوا جودا (ئەم نە کوردن) د هزرا وان دا چاندیە، ب هەمان ڕەنگی کوردێن زازا ل باکور، و ل باشور ژی شەبەک و فەیلی و ئێزدی ژبەر جوداهیا دەڤوکان خۆ ب زمانەکێ جودا و نەتەوەکا جودا د بینن.
٢- بەلقانکرنا ئاینی: گوهارتنا جێوازیا ئاینی بو نەتەوەکا جودا، رێژەیا هەرە مەزن ژ کوردان موسلمانێن سونەنە ل باکور هژمارەکا ژ کوردان عەلەوینە و ل رۆژهەلات و باشور رێژەیەکا مەزن شیعەیان هەیە ل باشور شەبەک ژی هەنە، ژ ئاینان ژی پشتی موسلمانان ئاینێ ئێزدی مەزنترین ئاینە ژ بلی رۆژهەلاتی ل هەرسێن پارچێن دی هەنە و ل ئەرمینیا و دویڤدا یارسان.
دوژمنێن کوردان جێوازیا بیروباوەران دژی کوردا بکاردئینن، دا کو ئاین و مەزهەبێن جێواز خۆ ب نەتەوەیەکا جودا ژ کوردا ب هەژمێرن د هەمان دەمدا دژایەتیا کوردان ژی پێ بکەن!
یا چاڤەرێکریە بەلقانکرنا عەشیرەتان ژی رویبدەت ئەگەر هات و کوردا نەشیا ل هەمبەر ڤی پرۆژەی ب راوەستت.
زیانێن بەلقانکرنا کوردان :
١- لاوازکرنا خەونا دەولەتا نەتەوی یا مەزن، ب بەلقانبونێ هەر لایەنەک جودا کار دکەت و بەروڤاژی بەرژەوەندیێن نەتەوی و رێکێ نادەنە پرۆژێ مەزن یێ نەتەوا کوردی بجهبئێت.
٢- ب سانەهی لێدانا نەتەوەی، نەتەوێن دەستکرد ئامیرەکێ ب سانەهینە ددەست دوژمنی دا، رێکخوشکەرە بو شەرێن ناڤخۆ و هەڤرکیان.
٣- دروستکرنا دیروکەکا سەختە و شێلیکرنا دیروکا نەتەوی یا کوردی.
٤- پرت پرتبونا جوگرافیا کوردی دبیتە ئەگەرێ لاوازبونا داخوازێن نەتەوی ل سەر نەخشەیێ سیاسی.
comments (0)
No comments yet