بازرگان ئەو کەسەیە یێ کو ب ڕێکا بەرهەمێ خۆ قازانجەکی ب دەست ڤە دئینیت؛ چ ئەو بەرهەم یێ ب مفا بیت یان ژی زیانبەخش بیت، ل دویڤ ویژدانا وی دمینیت کا دێ چەوا سەرەدەریێ دگەل خەڵکی کەت.

ل دەڤ مە، ساڵ بۆ ساڵێ سۆشیال میدیا بەرەڤ ئاقارەکێ مەترسیدار دچیت؛ هەر ئێک بۆ مەرەمەکا تایبەت و بەرژەوەندیێن شەخسی بکار دئینیت. ب تایبەتی ل سەر تۆڕێن وەک ئینستاگرام و تیکتۆک، بابەتێن یەکجار هەستیار دهێنە ئازراندن و ب شێوەیەکێ بێ‌پەردە هەمی تشت دهێنە ئاشکراکرن. د ناڤ وان دا هندەک نۆژدار ڤێ چەندێ وەک بوارێ خۆ دبینن و ڤی مافی ددەنە خۆ کو بەحسێ ئەندامێن هەرە تایبەت و هەستیار یێن کچ و ژنان ب ڕێکا ڤیدیۆیان ل سەر لاپەڕێن خۆ بەڵاڤ بکەن.

ئەگەر ب ڕاستی ئارمانج هوشیاری و زانست بیت، ڕێکێن دروست یێن ئەکادیمی هەنە وەک وۆرکشۆپ، سمینار و خولێن تایبەتمەند؛ یان ژی دەما نەخۆش سەرەدانا کلینیکێ دکەت، ل گۆرەی پێدڤی و ڕەوشا وێ ئامۆژگاریێن ساخلەمی پێ بهێنە دان. پێدڤی ناکەت هەمی تشت بێ‌پەردە د بەرچاڤێن هەمی تەخ و تەمەنان دا (زارۆک، سنێلە، گەنج و زەلام) بهێنە نمایشکرن. ئەڤە نە پێشکەفتنە و نە مێشکڤەکرییە، بەلکو بازرگانیکرن و یاریپێکرنە ب هەست و شکۆیا کچ و ژنان.

پیشەسازییا ترسێ: ژناڤبرنا باوەریخۆبوونێ ژ بۆ قازانجا مادی

ئەڤ گوتارە ترسەکا دەروونی د ناڤ دڵێ کچان دا دچینیت و وەلێ دکەت باوەرییا وان ب خۆ نەمینیت، حەتا کو پەنایێ بۆ گوهۆڕینا لەشێ خۆ ببەن. ژن ب سروشتێ خۆ یا خودان هەستەکێ ناسکە؛ لەورا ب ڕێکا ڤان ڤیدیۆیان باوەرییەکا شاش بۆ چێدکەن کو لەشێ وێ موڵکێ نۆژدارانە، و ئەگەر دەستکاری د لەشێ وێ دا نەهێتە کرن و جوانکاری نەبیت، کەس حەز ژێ ناکەت و ناهێتە قەبوولکرن!

د دەمەکی دا، حەژێکرن و خۆقەبوولکرن چو پەیوەندی ب ڤان دەستکارییان ڤە نینە. بارا پتر یا نەشتەرگەریێن جوانکاریێ کارتێکرنەکا نەرێنی ل سەر هەڤسەنگییا هۆڕمۆنی و هێزا مێینەیێ دکەن. ئارمانجا سەرەکی بتنێ قازانجا مادی یە ب لەشێ کچێن سنێلە و گەنج، ب ڕێکا چاندنا دەهان جۆرێن ترسێ:

• ترس ژ هندێ کو ب تنێ بمینیت و شوو نەکەت («شەمەندەفەرا تەمەنی بچیت»).
• ترس ژ نەبوونا زارۆکان.
• ترس ژ چوونە ناڤ تەمەنی و پیربوونێ.
• ترس ژ دەستدانا جوانییا ڕووکەش.

ما ژبلی ترسێ ئەڤ جڤاکە چو دیتر نوزانیت؟! ل شوینا ترسێ، پێدڤییە جوانییا ناخ و هێزا ژنان نیشا کچێن مە بهێتە دان. هەتا کەنگی ژن دێ هێتە بکارئینان وەک کەرەستەیەک بۆ بەرژەوەندیێن دارایی؟

دووفاقیا جڤاکی: بێدەنگی بەرامبەر زەلامان و چاڤدێرییا توند ل سەر ژنان

پرسیار ئەڤەیە: بۆچی زۆربەیا بابەتێن سۆشیال میدیایێ بتنێ تیشکێ دئێخنە سەر کێشە و ئەندامێن ژنان؟ بۆچی ئەو وێڕەکییە نینە کێشەیێن تایبەت یێن زەلامان یان دیاردەیێن خراب یێن جڤاکێ نێرسالار ب وی ڕەنگی دەستنیشان بکەن؟

چونکی ژن هەستیارە و زووتر دکەڤیتە ژێر کارتێکرنێ، لەورا کریە نێچیرەکا ئاسان بۆ بازاڕگەریێ. تشتی هەرە نەجوان ئەوە دەما ژن بخۆ ژی پشکدار بیت د ڤێ چەوساندنێ دا و ژنەکا دی هان بدەت کو ژ سروشت و پێگەهێ خۆ یێ دروست دوور بکەڤیت.

دەنگێن حەقیقی ژ ناڤ قەیرانا باوەریێ

ئەڤ گوتارە ڕاستەوخۆ دەروونێ کچان دتێکدەت، وەک د ڤان نموونەیان دا دیار دبیت:

• کچەک دبێژیت: «تەمەنێ من بوویە سیهـ ساڵ، ترسەک ل دەف من پەیدا بوویە کو ئەگەر شوو بکەم چێدبیت زارۆک بۆ من نەبن.»
• کچەکا دی دبێژیت: «من پەنا برە بەر کلینیکێن جوانکاریێ و گوهۆڕین د لەشێ خۆ دا کرن ژبەر خاترا زەلامێ خۆ، دا کو سەح نەکەتە ژنێن دی ل دەرڤە.»
• ئێکا دی گازندێ دکەت: «خێزان و جڤاک و سۆشیال میدیا هەمی دبێژنە من دەمێ تە چوو و تۆ مای، هێندە ترس د دڵێ من دا چاندییە کو ئێدی نەشێم چو بڕیاران بدەم.»