#0118

ده‌رته‌نگێ‌ كوردستانێ

Kurd Diaspora Kurd Diaspora 19 Jul 2026 · 1 دقائق للقراءة · 1 مشاهدة
ده‌رته‌نگێ‌ كوردستانێ

پڕۆژه‌یێ ڕێكا گه‌شه‌پێدانێ: وه‌رچه‌رخانه‌كا ئابووری و ستراتیژی بۆ ئیراقێ و هه‌رێما كوردستانێ

ئێك: كێمكرنا پشتبه‌ستنێ ل سه‌ر نه‌فتێ

بۆ چه‌ندین سالان ئابوورێ ئیراقێ ب شێوه‌یه‌كێ مه‌زن پشتبه‌ستنێ ل سه‌ر ژێده‌رێن خۆ یێن نه‌فتێ دكه‌ت. لێ به‌لێ ئه‌ڤرۆ، ئێك ژ پڕۆژه‌یێن هه‌ره‌ مه‌زن یێن ژێرخانێ ل وه‌لاتی ئارمانجا وێ ئه‌وه‌ كو ژێده‌ره‌كێ نوو یێ گه‌شه‌پێدانا ئابووری په‌یدا بكه‌ت ب ڕێیا گوهۆڕینا ئیراقێ بۆ رێكێن سه‌ره‌كی یێن ڤه‌گوهاستنێ‌ و بازرگانییێ كو ب كه‌نداڤێ ب ئه‌ورۆپایێ‌ ڤه‌ گرێدده‌ت.

ئه‌ڤ ده‌ستپێشخه‌رییه‌ كو ب ناڤێ پڕۆژه‌یێ ڕێكا گه‌شه‌پێدانێ دهێته‌ نیاسین، بال كێشایه‌ سه‌ر خۆ چ د ناڤخۆیا ئیراقێ دا و چ ل سه‌ر ئاستێ نیڤده‌وله‌تی دا، ژ به‌ر شیانێن وێ یێن گوهۆڕینا نه‌خشه‌یێ بازرگانی، وه‌به‌رهێنان و هه‌ڤكاریا هه‌رێمی.

دوو: بنه‌مایێن ته‌كنیكی یێن پڕۆژه‌ی

پڕۆژه‌ د بنه‌ڕه‌ت دا یێ ئاڤا ل سه‌ر دروستكرنا تۆڕه‌كا مۆدێرن ژ ڤان پشكان:

  • ڕێكێن به‌رفره‌هـ (هایوێ): بۆ ته‌ڤگه‌را بڕێكا جادده‌یا.
  • هێلێن ئاسنی: كو ژ به‌نده‌رێ فاو یێ مه‌زن ل باشوورێ ئیراقێ درێژ دبن هه‌تا سنوورێ توركیا.

ده‌ما ئه‌ڤ كۆریدۆڕه‌ ته‌مام ببیت، دێ ڕێكێ ده‌ته‌ وان كه‌لوپه‌لێن ب ڕێیا ده‌ریایی دگه‌هن كو ب ڕێیا جادده‌ و هێلێن ئاسنی به‌ره‌ف باكوور ڤه‌ بهێنه‌ ڤه‌گوهاستن، ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژی دێ ده‌مێ گه‌هشتنا باران د ناڤبه‌را ئاسیا، ڕۆژهه‌ڵاتا ناڤین و ئه‌ورۆپادا كێم كه‌ت. پشته‌ڤانێن پڕۆژه‌ی باوه‌ڕ دكه‌ن كو ئه‌ڤه‌ دێ ئیراقێ كه‌ته‌ سه‌نته‌ره‌كێ گرنگ یێ تڕانزێتێ بۆ بازرگانیا نیڤده‌وله‌تی.

سێ: ڕۆڵێ ستراتیژی یێ هه‌رێما كوردستانێ و پارێزگه‌ها دهۆكێ

دهێته‌ چاڤه‌ڕێكرن كو هه‌رێما كوردستانێ ڕۆله‌كێ گرنگ د ڤی دیمه‌نێ دا بگێڕیت. ژ به‌ر پێگه‌یێ وێ یێ ستراتیژی نێزیك توركیا، ڕێكێن سه‌ره‌كی یێن هه‌رێمێ ب ڕێكێن دهۆكێ ڤه‌ ژی دێ گرنگیه‌كا زێده‌تر ل سه‌ر ته‌ڤگه‌را كه‌لوپه‌ل و هاتنوچوونا بازرگانی په‌یدا كه‌ن. ئه‌ڤ گه‌شه‌پێدانه‌ دكارن وه‌به‌رهێنانێ د ڤان بواران دا ڕابكێشن:

  1. وارێن لۆجیستی و كۆگه‌هـ (مۆسته‌وده‌ع).
  2. خزمەتگوزاریێن ڤه‌گوهاستنێ.
  3. که‌رتێ پیشه‌سازیێ و په‌یداكرنا ده‌لیڤه‌یێن نوو یێن كاری.

ل نێزیك دهۆكێ، كار یێ به‌رده‌وامه‌ ل سه‌ر چه‌ندین جادده‌یێن ستراتیژی. دهێته‌ چاڤه‌ڕێكرن ئه‌ڤ جادده‌ قه‌ره‌بالغێ كێم بكه‌ت، ده‌مێ گه‌شتێ كورت بكه‌ت و هاتنوچوونا خه‌لكی و كه‌لوپه‌لان د ناڤبه‌را دهۆك، سێمێل، و زاخۆ دا باشتر لێ بكه‌ت، كو ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره‌ خۆ بخۆ ئێكه‌ ژ قه‌ره‌باَغترین كۆریدۆرێن بازرگانی یێن هه‌رێمێ.

چوار: ئامار و وه‌به‌رهێنانێن حوكمه‌تا هه‌رێمێ (٢٠١٩ - ٢٠٢٦)

ده‌مێ ڕاگه‌هاندنا پڕۆژه‌ی ژی یا گرنگه‌. حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دیار كریه‌ كو وێ ٨١٠ پڕۆژه‌یێن ڕێك و بان و ڤه‌گوهاستنێ د ناڤبه‌را ساڵێن ٢٠١٩ و ٢٠٢٦ێ دا ته‌مام كرینه‌، د هه‌مان ده‌م دا كار یێ به‌رده‌وامه‌ ل سه‌ر ٢٢٧ پڕۆژه‌یێن دی یێن ستراتیژی. ئه‌ڤ وه‌به‌رهێنانه‌، كو تێچوونا وان دگه‌هیته‌ چه‌ندین تریلیۆن دینارێن ئیراقی، ئارمانج ژێ ب هێزكرنا ژێرخانێ و ئاماده‌كرنا هه‌رێمێ یه‌ بۆ پاشه‌ڕۆژێ.

پێنج: مفایێن ئابووری یێن درێژخایه‌ن و ئاسته‌نگ

ژێرخانه‌یا باشتر گه‌له‌ك جاران تێچوونا ڤه‌گوهاستنێ كێم دكه‌ت، هاندانێ دده‌ته‌ وه‌به‌رهێنانا ناڤخۆیی و ده‌ره‌كی، پشته‌ڤانیا گه‌شتوگۆزارێ دكه‌ت و گه‌هشتنا جۆتیاران و به‌رهه‌مهێنه‌ران بۆ بازاران ئاسانتر لێدكه‌ت. ل سه‌ر ده‌مێ درێژ، ئه‌ڤ تۆڕه‌ دێ هاریكار بن بۆ هه‌مه‌جۆركرنا ئابووری.

پڕۆژه‌یێن ب ڤی قه‌باره‌ی پێدڤی ب پلان دانانا درێژخایه‌ن، وه‌به‌رهێنانا مه‌زن و هه‌ماهه‌نگیا نێزیك د ناڤبه‌را حوكمه‌تا فیدرال، حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و هه‌ڤپشکێن نێڤده‌وله‌تی دا هه‌یه‌. ئاڤاكرن دێ چه‌ندین سالان كێشیت و گه‌له‌ك پشك هێشتا د قۆناغا گه‌شه‌پێدانێ دانه‌.

دەرئەنجام

كا ئه‌رێ دێ پڕۆژه‌یێ ڕێكا گه‌شه‌پێدانێ ل دوماهیێ گه‌هیته‌ ئارمانجێن خۆ یان نه‌، ئه‌ڤه‌ دێ د پاشه‌ڕۆژێ دا دیاربیت. لێ به‌لێ، ئه‌گه‌ر ب سه‌ركه‌فتیانه‌ ته‌مام ببیت، پڕۆژه‌ دكاریت ڕۆڵێ ئیراقێ د بازرگانیا هه‌رێمی دا ب هێزتر لێ بكه‌ت و ده‌لیڤه‌یێن نوو بۆ باژارێن سه‌رانسه‌ری وه‌لاتی ب دهۆكێ ڤه‌ ژی پێشكێش بكه‌ت، كو پێگه‌یێ وێ یێ جوگرافی وێ دكه‌ته‌ ئێك ژ گرنگترین ده‌روازه‌یێن د ناڤبه‌را ئیراقێ‌ و توركیا دا.

شارك هذا المقال الرقم المرجعي: #0118
 X Facebook LinkedIn WhatsApp Telegram Reddit Pinterest Email

تعليقات (0)

لا توجد تعليقات بعد