Kurd Diaspora

ئەڤ شیعرە چەند دەرگەهێن هەست و سۆزێ ڤەدکەت، ژ دەمێ ئێکەم دیدارێ هەتا ئاگرێ عەشقا کو هێشتا د دلیدا مای. چیرۆکا دلەکێ یە کو د زیندانا چاڤێن تەدا یێ گرتی و ب دیف تە کەفتیە، ب هیڤیا دیدارەکا خوش.

ئەڤ نڤێسیە داکۆکیێ ل سەر چاوانیا کارئینانا شاشەیێن توڕێن جڤاکی دکەت، پرسیار دکەت کا چ مفا ژ وان هاتیە دیتن و چاوا دێ پرسگرێکێن وان چارەسەر کەین. فەرە ب هزرەکا نوو سەردەم ب ڤەژینین و بزاڤێن زانستی پێشئێخین، دگەل پێشکێشکرنا ئەتەکێتێن باشتر بۆ کارپێکەران و پاراستنا سنۆرێن جڤاکی.

بابەک کورێن خۆ یێن نوژدار و ماموستا فێر دکەت کو چاوا هەڤدوو تمامکەرن و گرنگیا هاریکاریێ د ژیانێ دا. دگەل نموونەیێن پراکتیکی، وان فێرکر کو سەرکەڤتن ب ئێکگرتنێ یە.

زانستێ جوانکاریێ د ژیانا مە یا رۆژانە و کارکرنێ دا پێتڤی یە، تام و چێژەکا دی ددەتە رەفتار و کریارێن مرۆڤی. ژ پرسیارکرنا ئاڤێ ب رێزگرتنێ هەتا چێکرنا زەلاتەکا جوان و رێکخستنا گوند و باژێران، جوانکاری ژیانێ شرین دکەت و بنیاتەکە بۆ پێشکەفتنێ.

ستران گۆتن بەشەکێ گرنگە ژ ئەدەب و کەلتور و فۆلکلۆرێ مە، کو نەھندا بساناھییە و پاشخانەیەکا ھزری و رەوشەنبیری یا باش ژ سترانبێژی دڤێت. سترانێن فۆلکلۆری مێژوو و ناڤێن شار و باژێر و چیا و رووبارێن کوردستانێ دپارێزن. سترانبێژ سەفیرێن گەلێ خۆنە و پەیاما ئاشتیێ دگەھینن، وەک شڤان پەروەر.

پەیماننامەیا لۆزان (١٩٢٣) لاپەرەکا تاریکە د مێژوویا کوردان دا، کو هیڤیێن سیڤەر ژناڤبرن و کوردستان دابەشکر. ئەڤ ڕێککەفتنامە بوو ئەگەرێ سەد سالێن تژی ژ چەوساندن و ئالۆزیان، بەلێ گەلێ کورد سەرێ خۆ نەچەماند و وانەیەکا گرنگ ژێ وەرگرت کو دادپەروەری بتنێ ب ئێکگرتن و هێزا نەتەوەیی دهێتە ب دەستڤەئینان.

توێژینەوەیەکا ئەکادیمی ل سەر ساڵناما کوردی، بنەمایێن وێ یێن گەردوونناسی و مێژوویی شلۆڤە دکەت. ساڵناما کوردی سیستەمەکێ ڕۆژی یە کو دەستپێکا وێ دگەل تەباوکا بهارێ (نەورۆز) ڕێک دکەڤیت و ڤەگەڕێتە سەر دامەزراندنا دەوڵەتا ماد ل 700ی بەریا زاینێ. ئەڤ ساڵنامەیە نیشانا شارستانیەتا کۆنا گەلێ کوردە.

ئەم بابەتە بە وردی باس لە ژیاننامە و بەرهەمەکانی شێخ موشەڕەف خونۆکی دەکات، بەتایبەتی تیشک دەخاتە سەر بۆچوونەکانی لەسەر ژیانی دونیا و چۆنیەتی مامەڵەکردنی لەگەڵیدا، لە ڕوانگەی تەریقەتی نەقشەبەندییەوە و لە ڕێگەی شیعرەکانییەوە.

ل ئێڤارەکا بێدەنگ، دوو هەڤال ل سەر پەڕتووکەکا کەڤنار یا بێ‌ نڤیسین د ئاخڤن. ئێک ژ وان هەست ب بێ‌ مفا بوونا پەڕەی دکەت، لێ ئەوا دی دبینیت کو ژیانا نەنڤیسی ئازادی و دەرفەتێن بێسنوورە، و فەلسەفەیا هەبوونا مرۆڤی د وێ بێدەنگیێ دا دبینیت.

جەنەڕال مستەفا بارزانی، سەرکردەی دیاری بزاڤا ڕزگاریخوازا کوردی، پشتی نەخۆشیا شێرپەنجێ ل واشنتۆن وەغەرا داویێ کر. تەرمێ وی ب ڕێورەسمەکێ مەزن ل شنۆ هاتە ڤەشارتن و پاشی ل سالا 1993 ل بارزان دگەل کورێ وی ئدریس بارزانی هاتنە ڤەشارتن.