هەرێما کوردستانێ، و گشت دۆزا کورد، ئەڤرۆ د قۆناغەکا چارەنڤیسساز و هەستیار دا دبووریت، کو مێژووا هەڤچەرخ یا ڕۆژهەڵاتا ناوەڕاست و جیهانێ دیارە یا خۆە نوو دکەت. د دەمەکێ دا گۆڕانکاریێن جیۆپۆلیتیکی یێن مەزن و خێرا پەیدا دەبن، و نەخشێ هەڤپەیمانییێن هەرێمی و نێڤدەولەتی دهێتە گۆهۆڕین، ژ ململانێێن بەردەوام و فشارێن ئەمنی تا دگەهیتە ڕێڕەوێن ئاشتیێ و دووبارە ڕێکخستنەڤەیا کاریگەریێ، هەرێما کوردستانێ بەردەوام ئەڤێ چەندێ دسەلمینیت کو جوگرافیایەکە ناهێتە پشتگوهـ هاڤێتن، بەلکو ژمارەکا ستراتیژی یا سەخت و «مۆلگەها ئارامیێ» یە، کو ناهێتە ژبیرکرن د هاوکێشەیێن سەقامگیرییا هەرێمی و عێراقی دا.

ئێک: کواڵیتیا ستراتیژی و پێگەهێ هەرێما کوردستانێ (بنەمایێن مانا وێ)

هەرێما کوردستانێ پێگە و قورساییا خۆ ژ پاشخانەکا کەلەپووری یا هەڵویست و هەڤپەیمانییان وەردگریت، کو هەبوونا وێ ل سەر نەخشێ نێڤدەولەتی و هەرێمی جێگیر دکەن:

1. ڕەواتیا دەستووری و نێڤدەولەتی: هەرێما کوردستانێ پشت ب قەوارەکێ فیدراڵی یێ بەرهێز دبەستیت، کو د دەستوورێ عێراقی دا ل سالا ٢٠٠٥ێ هاتیە چەسپاندن، و دیسان هێزا خۆ ئاڤاکریا ل سەر بنەمایێ تۆڕەکا بەرفرەهـ یا دانپێدانان و پەیوەندیێن فەرمی یێن دیپلۆماسی دگەل پایتەختێن بڕیارا جیهانی. سەرەدانێن دووبارە و بەردەوام یێن سەرۆک و سەروەرێن هەرێمێ بۆ واشنتن، پایتەختێن ئێکەتیا ئەورووپی (وەکی فەرەنسا، بەریتانیا، ئیتالیا)، و ڤاتیکان، دگەل پێشوازیا هەردەم یا هەولێرێ بۆ پادشا، سەرۆک، سیاسەتمەداران، و وەزیرێن دەرڤە و بەرگریێ یێن جیهانێ، جەخت دکەن کو هەرێم هەڤپشکەکێ نێڤدەولەتی یێ متمانەپێکرییە.
2. گرنگی و کاریگەری بۆ ئارامیا هەرێمی: هەرێم خالەکا گرنگ یا بازرگانی و ئارامیێ یە بۆ تورکیا ل سەر سنورەکێ وێ یێ باشوور، و دیسان لایەنەکێ سەرەکییە، کو پابەندە ب ڕێککەفتنێن ئاساییشا سنوری کو سنۆرێ عێراقێ دگەل ئێرانێ کۆنتڕۆل دکەت. هەروەسا پاشخانا مێژوویی و سەربازی ل شەڕێ دژی تیرۆرا (داعش) مل ب ملێ هەڤپەیمانیا نێڤدەولەتی، و ئەو پرێن قایم یێن کو دگەل وڵاتێن عەرەبی ب تایبەت کەنداڤا عەرەبی دروست کرین، دبنە پایێن سەقامگیریێ بۆ هەرێمێ کو چ جار ناهێتە دەستبەرداربوون.
3. دیپلۆماسیەتا هەڤسەنگ و تۆڕا پەیوەندییان: پەیوەندیێن هەرێمێ تنێ سنۆردار نینن ب دەولەتێن ڕۆژئاڤایی، بەلکو درێژ دەبن بۆ هەڤسنۆران و جیهانا عەرەبی ب ڕێکا پەیوەندیێن بەردەوام و ئامادەبوونا دیپلۆماسی یا کاریگەر ل هەموو بۆنێن نێڤدەولەتی و هەرێمی دا، و ئەڤە ژی سەلمێنەرا شیانا هەولێرێ یە د پاراستنا بەرژەوەندیێن خۆ دا د ناڤ تۆڕەکا ئالۆز ژ هەڤسەنگییان دا.
4. کواڵیتیا مرۆڤایەتی و ئاشتیا جڤاکی: لاپەڕێ درەوشاوێ هەرێمێ ل خۆگڕتنا ملیۆنان ئاوارە و پەنابەران د دەمێ قەیران و شەڕێ دژی داعش و سووریا، و دابینکرنا ژینگەهەکا ئارام بۆ پێکڤەژیانا ئاشتیانە د ناڤبەرا پێکهاتە و ئاینێن جوداجودا دا، دگەل پاراستنا مەودایەک ژ فرەڕەنگی، دیمۆکراسی، و ئازادیا ڕاگەهاندنێ، پێگەها «هێزا نەرم» پێ ددەت کو جهێ ڕێز و پێزانینا جیهانییە.

دووێ: خالێن لاواز و ئاستەنگێن پێکهاتەیی (کۆسپێن ناڤخۆیی)

سەرەڕای ڤی پاشخانێ مەزن، هەرێم رووبڕووی تاقیکرن و ئاستەنگێن ناڤخۆیی و پێکهاتەیی یێن مەترسیدار دبیت، کو ئەگەر ب حیکمەت و ب بوێری نەهێنە چارەسەرکرن، هەڕەشەیا ژدەستدانا دەستکەفتان ل سەرە:

1. ئێکگرتنا دامەزراوەیی و دواکەفتنا پێکهاتنا حکوومەتێ: بەردەوامبوونا بۆشایی و نەبوونا حکوومەتێ بۆ ماوەیەکێ درێژ کو سەرێ دو سالان دەرباز بوو، گۆهۆڕینا دەسەڵاتا جێبەجێکرنێ بۆ حکوومەتەکا کاربڕێکەر ب بێ پەرلەمانەکێ کارا، کێماسییەکا مەزنە کو بەرەیا ناڤخۆیی لاواز دکەت و دەرفەتەکا زێدەتر ددەتە لایەنێن چاڤدێر دا کو گۆمانان بێخنە سەر کارایی و سەقامگیریا کارگێڕیا هەرێمێ.
2. فشارا ئابووری و دارایی: دەرئەنجامێن بڕیارا دادگەها ناڤبژیوانی یا نێڤدەولەتی دەربارەی ڕاگرتنا هنارتنا سەربەخۆ یا نەفتێ، دگەل قەیرانێن دارایی یێن ل دویڤئێک و کێشەیێن درێژخایەن دگەل بەغدا و ئاستەنگکرنا بودجە و مووچەی، هەرێم ژ بەشەکێ گرنگ یێ سەربەخۆیا ئابوورییا وێ دابڕی و ژیان و گوزەرانیا هاوولاتییان کرە بارمتەیا ململانێن سیاسی.
3. کێبڕکێیێن حزبی و پارچەبوونا ناڤخۆیی: ل پێشینەنەدانانا بەرژەوەندیێن حزبی یێن بەرتەنگ هندەک جاران ل سەر بەرژەوەندیێن هەرێمێ، پێگەهێ دانوستاندنێ یێ هەولێرێ بەرامبەر بەغدا و پایتەختێن هەرێمێ لاواز دکەت، و بێهیڤی و نیگەرانیا جەماوەری یا ناڤخۆیی دروست دکەت.

سێ: کورد دڤێت چ بکەن بۆ پاراستنا دەستکەفتان و داهاتووی؟

بۆ وێ چەندێ کو هەرێما کوردستانێ و گشت لایەنێن کوردی بشێن ڤی قۆناغا سەخت دەرباز بکەن و دەستکەفتێن خۆ یێن مێژوویی و نەتەوەیی ل عێراقێ و گشت دەڤەرێ بپارێزن، پێنگاڤێن ل خوارێ بووینە ئەرکەک بۆ هەبوونی:

1. ڕێکخستنەڤەیا مالا ناڤخۆیی و دوماهیکئینان ب پەککەفتنا دامەزراوەیی: پێشینەیا قۆناغا چارەنڤیسساز ئەوە پەردە ل سەر ناکۆکیێن حزبی بێتە ڕاکرن، لەزکرن د پێکهێنانا حکوومەتەکا بەرهێز و ئێکگرتی، و کاراکرنا ڕۆلێ پەرلەمانی و دامەزراوەیێن چاڤدێریێ؛ ژ بەر کو بەرەیا ناڤخۆیی یا پۆلاینی قەلا ئێکێ و دوماهیکێ یە ل بەرامبەر هەر فشارەکا دەرەکی.
2. فرەجۆرکرنا ئابووری و بدەستڤەئینانا سەقامگیریا دارایی: کارکرنا جددی بۆ چاکسازیا کەرتێ دارایی، بەرهێزکرنا شەفافیەتێ، کێمکرنا پشتبەستنا ڕەها ل سەر سەرچاوەکێ ب تنێ، و دروستکرنا ژینگەکا وەبەرهێنانێ یا نەرم کو سەقامگیریا ژیانا ڕۆژانە یا هاوولاتییان دابین بکەت و سەربەخۆیا ئابووری بپارێزیت.
3. پاراستنا دەستکەفتێن دەستووری ب گفتوگۆیێ: پشتبەستنا ژیرانە و پۆلاینی ب دەستوورێ عێراقی یێ سالا ٢٠٠٥ێ، بۆ بڕێڤەبرن و ئاساییکرنا پەیوەندیێ دگەل حکوومەتا فیدراڵی، بۆ چارەسەرکرنا دۆسیەیێن هەلاویستی وەک (نەوت، بودجە، و ناوچەیێن ڤەقەتیای) ب شێوەکی کو هەڤپشکیا ڕاستەقینە دابین بکەت و دەستکاری د دەستەڵاتێن فیدرالی دا نەهێتە کرن.
4. وەبەرهێنانا تۆڕا پەیوەندیێن نێڤدەولەتی و دیپلۆماسیەتا پێشوەخت: مفاوەرگرتن ژ وێ پاشخانا دیپلۆماسی یا بەرفراوان کو هەولێر دگەل پایتەختێن بڕیارا جیهانی، وڵاتێن عەرەبی، و دراوسێیان هەی، و پەیڕەوکرنا سیاسەتا بێلایەنی د ململانێن مەترسیدار دا، بۆ وێ چەندێ کو هەولێر هەردەم لانکا ئارامیێ و نێوەندگیریا ئاشتیێ بمینیت.
5. پاراستنا ناسناما دیمۆکراسی و مافێن پێکهاتان: پاراستنا ئاشتیا جڤاکی، پاراستنا فرەڕەنگی و پێکڤەژیانا ئاشتیانە، و پابەندبوون ب وێ نموونا مرۆڤی و دیمۆکراسی یا کو هەرێما کوردستانێ پێ دهێتە نیاسین، تا کو هەردەم شوێنەوارا سەرەکی بمینیت بۆ ڕێز و پشتگیریا جڤاکێ نێڤدەولەتی.