تێگەهێ نامووسێ د ناڤبەرا زۆردارییا جڤاکی و قۆربانیدانا مێژوویی دا
دەستنیشانکرنا چوارچووڤێ تێگەهێ نامووسێ گەلەک ژ نامووسێ ب خۆ گرنگترە، ژبەرکو شاش تێگەهشتنا وێ کارەساتان ل دویف خۆ دا دئینیت. هەروەسا پێدڤییە هەر کریارەکا مرۆڤ ئەنجام ددەت، ژ بۆ پاراستن و بەرز ڕاگرتنا نامووسا خۆ پێدڤییە بزانیت بۆچی و ژبەر چ د پارێزیت.
هەستیاری (حەساسیەت)ـا ڤی بابەتی ل خالەکێ دا دەردکەڤیت ئەو ژی دەمێ کەس، ئانکو خودان روح دبنە قوربانیێن ڤی تێگەهی.
جاران ل گۆندان ئەگەر کچەک تووشی پەیوەندییەکێ ل گەل کوڕەکی ببا، ژ بۆ پاقژکرنا نامووسا مالباتا وێ کچێ پەنا دبرنە بەر کوشتنا کچێ ژ لایێ برایێ وێ یێ بچویک ئەگەر نەبوو یێ مەزن یان ژی ژ لایێ پسمامێن وێ ڤە. برینا دروست و یا کویر ئەڤە نینە بەلکو برینا مەزن ئەو مێژوویا ڕەش یا بەرزەیە ئەوا هەتا نوکە مللەتێ کورد ل ناڤ دلێ خۆ دا ڤەدشێرن، ئەگەر بوویەرا سالێن هەشتێیان ب تایبەتی ١٩٨٧-١٩٨٨ لبیر بینین ل باژێرێ سلێمانییێ ڕژێما حکومەتا سەدام حوسێنی جهەکێ تایبەت یێ ب ناڤێ (ئەمنە سوورەکە) دروستکری، کو مەزنترین ئەشکەنجە ددانە بەر گرتیان و دەستدرێژیا سێکسی دکرە سەر کچ و ژنێن کورد.
یان ژی بەرزەکرنا وان کچێن جوان و جوداکرنا وان و فڕێکرنا وان بۆ وەلاتێ مسرێ ب مەرەما بازرگانیکرن ب لەشێ وان. یا مەترسیدارتر ژ ڤان بوویەران بابەتێ ڕاگەهاندنێ بوو. ئەگەر کچەک تووشی شاشییەکێ ببا، وێ شاشییێ هەمی عەشیرا وێ ژی ڤەدگرت، و ب بڕیارا پاقژکرنا نامووسا ڤێ عەشیرێ بڕیارا کوشتنا وێ دهاتە دان و ل دەمێ ڕاگەهاندنێ بەحس ل ڤێ کێشەیا جڤاکی کربا ل شوینا سەد مخابنان وێ بنەمالێ یان وێ عەشیرێ پترین فەخر ب خۆ دبر، چونکی خۆ ل دۆزا ڤێ کچێ کرینە خودان و نەهێلاینە هەلاویستی.
پرسا هەرە گرنگ ئەڤەیە: گەلەک دەرفەت دهاتنە پێکهینان، بۆچی جارەکێ ب ڕێکا درووشمان بەحس ل پرسا گرتن و ئەشکەنجەدان و دەستدرێژییا ل سەر کچێن کورد نەهاتییە کرن؟ بۆچی نەگۆتینە ئەم قەبویل ناکن ژنێن جوان بهێنە جوداکرن ژ کۆمێن دی یێن گرتیان؟ ئەرێ دەمێ نامووسا گوندەکی پیس دبیت بۆچی تۆندترین سزا مینا کوشتنێ بۆ کچێ دهێنە ئاراستەکرن؟ بۆچی ل سەر ڤێ پرسێ د بێدەنگ بوون و هەروەکی چ چێنەبووی؟ بۆچی نە دهاتە گۆتن نامووسا کچێن کوردان هاتە پیچکرن؟
دووفاقیا جڤاکی و پێناسەکرنا دروست یا غیرەتێ
کورد ب درێژییا مێژوویێ کەسایەتییا وان هاتییە پێناسەکرن ب مێرخواسی، سوارچاکی، خودان ڕوومەت و ب نامووس. پرسیارا پێدڤی نوکە بهێتە ئازراندن ئەڤەیە: بۆچی کچ و ژنێن کوردان قۆربانیێن سەرەکی بن؟ ئەگەر شاشییێ ل دەڤەرا خۆ بکەت دێ هێتە سزادان ژ لایێ کەسوکارێن وێڤە، ئەگەر ژی هاتنە داگیرکرن ژ لایێ وەلاتەکێ داگیرکەر ڤە دیسان کچ قوربانییا سەرەکی یا وێ داگیرکرنێیە، ئەرێ بۆچی کچ ب ڤی ڕەنگی دبیتە قۆربانییا سەرەکی؟
ئەو دەولەتێن پێشکەفتی مینا سویسڕایێ تێگەهێ نامووسێ ل ناڤ وان دا سنوورێ جوگرافییا وەلاتێ وان بیت و ل دەف مە تێگەهێ نامووسێ بتنێ لەشێ کچێن گوندێ مە یان یێن عەشیرا مە بن؟
چەند دیاردەیێن وەحشی ژ ڤی تێگەهێ نە دروست دەرکەفتینە؟ چەند کچ بووینە قۆربانیێن حەزێن نێران؟
بۆچی ئەم بۆ گەلێ خۆ هەتا ڕاددەیێ کوشتنێ د توند بین بەلێ بۆ داگیرکەرێن خودان هێز د بێدەنگ بین؟
کەنگی غیرەت هاتییە پێناسەکرن ب هندێ بۆ مالا خۆ دشێی کوشتنێ بکەی، بەلێ بۆ کچا بیانی ب دەرفەت دزانیت بۆ تێرکرنا حەزێن خۆ یێن نێرینە؟
comments (0)
No comments yet