گەلەک ژ دەیبابان هزر دکەن، کو فێرکرنا زارۆکی بۆ ڕێزگرتنا ل ژنێ ل ژیێ سنێلەیی یان دەمێ تێکەلی جڤاکی دبیت دەستپێدکەت. بەلێ د ڕاستیێ دا، ئێکەم وانە کو زارۆک د ڤی بواری دا وەردگریت د ناڤ مالێ دا یە، ب ڕێکا سەرەدەریا وی یا ڕۆژانە ل گەل خویشکا وی. ڕێزگرتن ل تایبەتمەندیێن وێ، و مافێ وێ یێ ڕەتکرن و هەلبژارتنێ هاریکارن کو ئەو ل ڕامانا "سنوورێن کەسی" بگەهیت بەری کو ڤی زاراڤەیی بزانیت.

ئەو زارۆکێ ل سەر هندێ مەزن دبیت کو بێ دەستووری بچیتە ژوورا خویشکا خۆ، یان تشتێن وێ بکاربینیت، یان ترانا ب ڕەفتار و شێوەیێ وێ بکەت، ڕەنگە ئەڤان ڕەفتاران ل گەل خۆ ببەت بۆ پەیوەندیێن خۆ یێن پاشەرۆژێ. بەلێ دەمێ ژ بچویکاتی فێر دبیت کو خویشکا وی کەسەکا سەربەخۆیە و تایبەتمەندیێن خۆ هەنە و دڤێت ڕێز ل بریارێن وێ بهێتە گرتن، ل وی دەمی ئەو تێگەهشتنەکا ساخلەم بۆ پەیوەندیان ئاڤا دکەت، و ل پاشەرۆژێ دێ پتر ل سەر بنیاتێ ڕێز و یەکسانیێ سەرەدەرێ ل گەل ژنێ کەت، نە ل سەر بنیاتێ کۆنترۆلکرن و وەسیەتێ.

سنوورێن کەسی.. ئێکەم وانەیە بۆ ڕێزگرتنێ ل یێن دی

مەرەم ژ سنوورێن کەسی نە ئەوە کو ئەندامێن خێزانێ ژ ئێک و دوو دویر بکەڤن، یان حەزژیکرن د ناڤبەرا وان دا کێم ببیت، بەلکو ئەڤە کۆمەکا یاسایانە کو پەیوەندیا مرۆڤی ل گەل یێن دی ڕێک دئێخیت، و بۆ هەر کەسەکی د ناڤ مالێ دا گۆشەکا تەنا ژ تایبەتمەندی و سەربەخۆیی و ڕێزگرتنێ پەیدا دکەت، بێ کو تەماشەی ژیێ وی یان نێزیکاتیا وی (صلة قرابته) بهێتەکرن.

ئەڤ سنوورە د هاریکارن بۆ ئاڤاکرنا پەیوەندیێن ساخلەم و هەڤسەنگ، چونکی دیار دکەن کا چ تشت یێ قەبوولکریە و چ تشت نە یێ قەبوولکریە د سەرەدەریا یێن دی ل گەل مە. دکتۆرە ستیفانی داود، ڕاوێژکارا دەروونی ل پەیمانگەها تەندروستیا دەروونی یا زارۆکان ل ئەمریکا، دبێژیت:

«سنوور ژ بنیاتدا یێ گرێدایی تێگەهشتنا پێدڤیاتیێن مە یێن کەسی و ڕێزگرتنا وانە، و هەروەسا تێگەهشتن و ڕێزگرتنا پێدڤیاتیێن یێن دی یە. بۆ هندێ ئەڤ چەندە سەر بگریت، پێدڤیا مە ب هندێ هەیە کو هاریکاریا زارۆکان بکەین بۆ پێشئێخستنا هەستێ هەڤسۆزیێ (تعاطف) ل گەل یێن دی و د هشیار بن.»

دەستووریخواستن.. پێنگاڤا ئێکێیە بۆ تێگەهشتنا سنووران

ڕەنگە نەریتێ قووتانا دەرگەهی بەری چوونا ژوورا خویشکێ تشتەکێ سادە بیت، بەلێ زارۆکی فێر دکەت کو هەر مرۆڤەکێ گۆشەکا کەسی یا هەی و نابیت بێ دەستووری مرۆڤ گاڤەکێ بۆ باڤێژیت. بابەت ل ڤێرێ ب تنێ نە یێ ڕەوشت و ڕەفتارا جوانە، بەلکو تێگەهشتنەکا کویرتر دچەسپینیت: کو نێزیکبوونا خێزانی و ژیان ل بن ئێک بانی دا نابیتە ئەگەر کو مافێ کەسی یێ تایبەتمەندیێ ژ ناڤ بچیت.

ژبەر هندێ، فێرکرنا زارۆکان ل سەر ڕێزگرتنا سنوورێن جەستەیی و کەسی ژ ژیەکێ زوی، دبیتە ئەگەرێ ئاڤاکرنا پەیوەندیێن ل سەر بنیاتێ ڕێزگرتنێ، چ د ناڤ خێزانێ دا بیت یان ل دەرڤە. ئەکادیمیا ئەمریکی یا پزیشکیا زارۆکان دوپات دکەت کو فێرکرنا زارۆکان ل سەر تێگەهێ "سەربەخۆیا جەستەیی" و ڕێزگرتنا سنوورێن جەستەیێ خۆ و یێن دی، وەکو داخوازکرنا دەستووریێ بەری دەستدانێ (لمس) و ڕێزگرتن ل ڕەتکرنا یێن دی، هاریکاریا وان دکەت کو ل تێگەهێ "ڕازیبوونێ" بگەهن. ئەڤە پەیوەندیێن ل سەر بنیاتێ ڕێزگرتنا ئێکودوو بهێز دکەت و وان هانددەت، کو ئەگەر تووشی هەر حالەتەکێ گوماناوی بوون، کەسەکێ مەزن و جهێ باوەریا خۆ ئاگەهدار بکەن.

تشتێن وێ نە مۆلکەکێ گشتی نە

ل هندەک مالان، دهێتە قەبوولکرن کو زارۆک تشتێن خویشک و برایێن خۆ بکاربینن بێ دەستووری، ل سەر بنیاتێ وێ هزرێ کو "هەمی تشتێن د مالێ دا یێن هەمیانن". هەرچەندە هاندانا پشکداریکرنێ بهایەکێ پەروەردەیی یێ گرنگە، بەلێ یا جودایە ژ پشتگوهـ ئێخستنا تشتێن کەسی. تەلەفۆن، جلوبەرگ، کەرەستێن تایبەت، و هەتا بیرهاتنێن کەسی، هەمی مولکێن وەسانن کو پێدڤی ب ڕێزگرتنێ نە. دەمێ زارۆک فێر دبیت دەستووریێ بخوازیت بەری بکارئینانا وان، ل وی دەمی تێدگەهیت کو خودانێ تشتی ماف هەیە بریارێ بدەت کا دێ چاوا هێتە بکارئینان. ئەڤ شارەزاییە ب تنێ د ناڤ خێزانێ دا نامینیت، بەلکو دێ گەشە کەت بۆ ڕێزگرتنا تشتێن هەڤالان، و پاشی ڕێزگرتنا بریار و هەلبژارتن و سنوورێن یێن دی د ژیانێ دا.

فێر بکە کو پەیڤا "نەخێر" ڕامانا وێ "نەخێرە"

ئێک ژ گرنگترین وانەیێن کو پێدڤیە زارۆک فێر ببیت ئەوە کو ئەگەر خویشکا وی نەڤیا د تشتەکی دا ل گەل وی پشکدار ببیت، یان حەز کر ب تنێ بمینیت، ئەڤە نە ڕامانا هندێ یە، کو یا خەلەت ل گەل وی دکەت، بەلکو ئەو مافەکێ سروشتی یێ خۆ بکار دئینیت بۆ دیارکرنا سنوورێن خۆ. دەمێ زارۆک ڤێ "نەخێرێ" قەبوول دکەت بێ کو عاجز ببیت یان ترانان پێ بکەت، ئەو ب کریارێ ڕاهێنانێ دکەت ل سەر ڕێزگرتنا حەزێن یێن دی و فشار نەئێخستنا سەر وان دا کو بریارا خۆ بگۆهورن.

برایی نەکە زێرەڤان ل سەر خویشکا وی

ژبەر حەزا پاراستنێ یان نەریتێن جڤاکی، هندەک خێزان ڕۆلێ چاڤدێریێ ددەنە کوری ل سەر خویشکا وی یان دەستێوەردانێ د بریارێن وێ دا دکەت، ئەڤە ژی دبیتە ئەگەر کو هەستەک ل دەڤ وی پەیدا ببیت کو وی مافێ دەستهەلاتێ ل سەر خویشکا خۆ هەیە ب تنێ ژبەر کو یێ نێرە.

د ڤەکۆلینەکێ دا کو ل زانکۆیا "تەکساس تەک" ل ئەمریکا هاتیە ئەنجامدان و ل سالا ٢٠٢٦ێ د گۆڤارا "The Family Journal" دا هاتیە بەلاڤکرن، دیار بوویە کو دانا ڕۆلێ دەیبابان یان وەسیەتێ ب ئێک ژ زارۆکان، دبیتە ئەگەرێ تێکچوونا ڕۆلان د ناڤ خێزانێ دا و کاریگەریێ ل سروشتێ پەیوەندیا خویشک و برایان دکەت ب درێژاهیا دەمی. ڤەکۆلین ئاماژێ ب هندێ دکەت، کو بەرپرسیاریا پەروەردەیێ و دانانا یاسایان کارێ دەیبابا یە، بەلێ پەیوەندیا خویشک و برایان پێدڤیە ل سەر پشتەڤانی و ڕێزگرتنێ بیت، نە ل سەر دەستهەلات و وەسیەتێ بیت.

پێشەنگی ژ ئامۆژگاریان ب هێزترە

ب تنێ داخوازکرنا ڕێزگرتنێ ژ کوری بۆ خویشکا وی یان بۆ ژنێ ب گشتی بەس نینە، ئەگەر ڕەفتارێن بابێ د ناڤ مالێ دا بەرۆڤاژی ڤێ چەندێ بن. شێوازێ سەرەدەریا بابێ ل گەل دایکێ و ڕێزگرتنا وی بۆ تایبەتمەندیێن وێ، پەیامێن پەروەردەیی یێن بێدەنگن کو زارۆک وەردگریت و دکەتە ڕەفتار د پەیوەندیێن خۆ یێن داهاتی دا. زارۆک ژ کریار و ڕەفتارێن مەزنێن خۆ پتر فێر دبن وەکو ژ ئاخفتنێن وان، ژبەر هندێ پێشەنگیا کریاری باشترین ڕێکە بۆ چاندنا بهایان.

ڕێزگرتنێ چ پەیوەندی ب ڕەگەزی ڤە نینە

نابیت تایبەتمەندی یان ڕێزگرتن ب ڕەگەزی ڤە بهێتە گرێدان، بەلکو دڤێت هەمی زارۆک بزانن کو هەر ئەندامەکێ خێزانێ ماف هەیە سنوورێن وی یێن کەسی و تایبەتمەندیێن وی بهێنە پاراستن. دەمێ زارۆک ل سەر هندێ مەزن دبیت، کو دەستووریێ بخوازیت بەری چوونا ژوورا برایێ خۆ هەروەکو چاوا ل گەل خویشکا خۆ دکەت، دێ تێگەهیت کو ڕێزگرتن نە ئیمتیازەکە ب تنێ بۆ هندەک کەسان بهێتە دان، بەلکو بهایەکێ مرۆڤایەتی یە و ل سەر هەمیان دهێتە جێبەجێکرن.

ڕەنگە زارۆک گەلەک ژ ئامۆژگاریێن کو دبهیزیت ژ بیر بکەت، بەلێ چ جار ژ بیر ناکەت کا خێزانا وی چاوا ب ڕێزگرتن سەرەدەری د ژیانا ڕۆژانە دا دکر. ڕەنگە باشترین تشت کو دەیباب پێشکێشی کورێ خۆ بکەن، نە ب تنێ ئاخفتن بیت ل سەر ڕێزگرتنا ژنێ، بەلکو پەروەردەکرنا وی بیت ل سەر ڕێزگرتنا سنوورێن نێزیکترین ژن ل دەڤ وی، کو ئەو ژی خویشکا وی یە.